Termen en begrippen

Dit is een termenlijst met begrippen uit het vakgebied van de informatiebeheerder en aanverwante vakgebieden.

Voor zover mogelijk wordt de onderlinge relatie tussen de begrippen aangegeven met verwijzingen.

Dit overzicht is in opbouw en dus niet compleet. Voor een completer overzicht zie de pagina die gaat over de proef met een thesaurus/taxonomie.

o
Object

Een object is een eenheid, een entiteit, die bestaat uit kenmerken / eigenschappen en gedragingen

A term loosely used to describe a component within a software system or design which is selfcontained, having an identifiable boundary. In programming it comprises of data structures and procedures (methods) for manipulating the structures. Objects include the rules under which they can be manipulated.

See also: Entiteit, Object van zorg
Object van zorg
Het object van zorg bestaat uit twee onderdelen die centraal staan in het informatiebeheer en de archivistiek.Dat zijn
See also: Informatie-object, Object
Objectsysteem
Het gedeelte van de werkelijkheid dat wordt beschreven.
Objecttaal
(Formele) Wikipedia)">taal als voorwerp van beschouwing, waarover met de metataal gesproken of geschreven wordt , tgov metataal. See also: Informatietaal, Metataal
Observeren
Alle activiteiten die erop gericht zijn om via de zintuigen (horen, zien, ruiken, proeven en voelen) door directe lijfelijke waarneming die informatie te verkrijgen die nodig is om de informatiebehoefte te bevredigen. See also: Toezicht
ODF

Open Document Format for Office Applications

OpenDocument

See also: Bestandsformaat, EOOXML, OOXML, XML Schema Synoniemen: ISO/IEC 26300:2006
Office Applications
Software packages that perform a variety of office support functions, such as word processing, desktop publishing, spreadsheet calculations, electronic mail, facsimile transmission and receipt, document imaging, optical character recognition (OCR), workflow, and data management. These applications are generally those used to generate, convert, transmit, or receive business documents. See also: Software
Office of primary interest
Instelling die een sleutelrol vervult op een bepaald beleidsterrein. See also: Archiefvormer Synoniemen: OPI
Okselstuk
Ambtelijke term voor het conceptdocument waarmee de ambtenaar zelf rondgaat om de benodigde parafen te verkrijgen en zo het ambtelijk proces te versnellen. Daarmee passeert de ambtenaar in veel gevallen het formele registratie- en routeringscircuit. See also: Archiefstuk, Concept
Olografisch testament
Een door de erflater zelf geschreven Wikipedia )">testament See also: Testament
Omgevingsvergunning
Eén geïntegreerde vergunning voor bouwen, wonen, monumenten, ruimte, natuur en milieu.
Omslag
Een omslag is een beperkt aantal bescheiden, bijeengehouden door een daaromheen gevouwen blad papier. See also: Map, Uiterlijke vorm
Onderdelen van de archieffunctie
De vier basisonderdelen van de archieffunctie Synoniemen:
Onderhandse akte
Akte die tussen de partijen onderling wordt opgemaakt.

Alle akten die niet authentieke akten zijn. See also: Akte, Authentieke akte, Redactionele vorm

Ondertekenaar
Een persoon die de beschikking heeft over een middel voor het aanmaken van handtekeningen en handelt hetzij uit eigen naam hetzij uit naam van de dienst of de natuurlijke of rechtspersoon die hij vertegenwoordigt. See also: Actor
Onderwerpsanalyse
Het bepalen van het onderwerp van een informatiedrager en het ontleden van dat onderwerp in onderwerpselementen See also: Analyse, Beschrijven, Onderwerpselement, Ontsluitingsmethode
Onderwerpselement
Een of meer begripseenheden waaruit het (deel)onderwerp bestaat. See also: Onderwerpsanalyse, Postcoördinatie, Precoördinatie
Onderwerpsontsluiting
Het toegankelijk maken van de inhoudelijke aspecten van een informatiedrager; aan de bibliografische beschrijving worden één of meer onderwerpselementen toegekend See also: Indexterm, Ontsluitingsmethode, Woordsysteem
Ongestructureerde informatie
Dit is al die informatie die niet op te delen is in gegevenselementen. See also: Indexterm
Ontologie
  • Een vocabularium van alle woorden waarvan de onderlinge relaties vast te leggen zijn samen met een aantal regels voor gevolgtrekkingen en logica.
  • De studie van categorieën binnen een domein en vormt een logische basis voor een wetenschappelijke benadering van de weergave van kennis.
  • Een document of bestand waarmee op formele wijze de relaties tussen termen wordt beschreven. Een ontologie bestaat uit een taxonomie met concluderende regels.

  • (v) [Fr., gevormd van Gr. On (zijnde) + -logica (verhandeling)], (eig.) leer van het zijn, leer van de algemene eigenschap der dingen, leer der onderwerpen van het menselijk denkvermogen; ..
See also: Knowledge Organisation Systems, Semantisch web, Semantische interoperabiliteit, Taxonomie Synoniemen:
Ontology
  • A document or file that formaly defines the relations among terms. A
">ontology has a taxonomy and a set of inference rules.
  • Collections of statements written in a language such as RDF that define the relations between concepts and specify logical rules for reasoning about them. Computers will "understand" the meaning of semantic data on a Web page by following links to specified ontologies.
Synoniemen: Ontologie
Ontsluiting
Het in toegankelijke staat brengen door het vervaardigen van toegangen.

Methoden en technieken met behulp waarvan informatiedragers of in informatiedragers opgeslagen informatie terugvindbaar worden gemaakt. See also: Archiefbewerking

Ontsluitingsmethode
Methode met behulp waarvan informatiedragers, delen van informatiedragers of representanten daarvan, geordend kunnen worden, bijvoorbeeld een geordende verzameling boeken in kasten, een catalogus, een bibliografie of een samen hangend geheel van dergelijke verzamelingen See also: Associatieve relatie, Bouwfase, Breekpunt, Document (to document), Equivalentierelatie, Hiërarchische relatie, Onderwerpsanalyse, Onderwerpsontsluiting, Precoördinatie, Randponskaart, Specifiteit
Ontsluitingstaal
Verzameling indextermen waarvan de vorm en de onderlinge relaties zijn vastgelegd ten behoeve van het indexeren en het terugzoeken van informatie See also: Indexterm, Metataal, Thesaurus
Ontstaan
Het moment dat archiefbescheiden door een overheidsorgaan worden ontvangen of opgemaakt als naar hun aard bestemd om daaronder te berusten.
Ontwerpen
Het maken van een nieuw document.
Ontwikkelingsstadium
Stadium waarin een document verkeert tussen de eerste vastlegging in een ontwerp en de vorm waarin het in een archief wordt opgenomen. See also: Concept, Expeditie, Klad, Minuut, Net, Nieuwe minuut, Versie
Onweerlegbaarheid
De verzending danwel ontvangst kan niet worden ontkent. See also: Kwaliteit, Non-repudiation of origin, Non-repudiation of receipt
Oorkonde
Een verklaring in plechtige vorm. See also: Redactionele vorm
OOXML
Microsoft Office Open XML
See also: EOOXML, ODF, XML Schema Synoniemen: OpenXML
Open relay
Een mailserver die e-mail verstuurt namens iedereen die dat maar wil. Derhalve een geliefd doelwit van spammers. Tegenwoordig zeldzaam. See also: Mailserver, Spam
Open source software
Software waarvan de broncode, oftewel de programma- instructies, openbaar is. See also: OSS, Software
Open standaard
Een standaard die voldoet aan de volgende eisen: 
  • De standaard is goedgekeurd en zal worden gehandhaafd door een not-for-profit organisatie, en de lopende ontwikkeling gebeurt op basis van een open besluitvormingsprocedure die toegankelijk is voor alle belanghebbende partijen (consensus of meerderheidsbeschikking enz.);
  • De standaard is gepubliceerd en over het specificatie document van de standaard kan vrijelijk worden beslist of het is te verkrijgen tegen een nominale bijdrage. Het moet voor allen mogelijk zijn om het te kopiëren, beschikbaar te stellen en te gebruiken om niet of tegen een nominale prijs;
  • Het intellectuele eigendom - m.b.t. mogelijk aanwezige patenten - van (delen van) de standaard is onherroepelijk ter beschikking gesteld op een royalty-vrije basis;
See also: De-jure standaard, RFC, Standaard Synoniemen: Open standaarden
Open Systems Interconnection Reference Model
Zeven lagen model voor datatransport in een netwerkomgeving.
7 Applicatielaag
6 Presentatielaag
5 Sessielaag
4 Transportlaag
3 Netwerklaag
2 Datalink laag
1 Fysieke laag Synoniemen: OSI Reference Mode
Openbaarheid
Beschikbaarheid van gegevens zonder enige restrictie op de raadpleging of het gebruik.

Toestand van archiefbescheiden waarbij ieder met inachtneming van bij of krachtens de wet vastgelegde beperkingen bevoegd is deze te raadplegen en daarvan of daaruit reproducties, afschriften, uittreksels en bewerkingen te maken of te laten maken.

See also: Auteursrecht, Beschikbaarheid, Censuur, Dooced, Full disclosure, Kwaliteit, Privacy, Responsible disclosure, Securitiy by obscurity, Toegankelijkheid
Operationele planning
Een normatieve en bindende planning.
Opheffing
De situatie waarbij taken van de gemeente of archiefvormend onderdeel worden be?indigd of overgedragen aan een ander overheidsorgaan. See also: Privatisering, Verzelfstandiging
Opnemen
Proces van het archiefsysteem met als doel archiefdocumenten onder beheer van het archiefsysteem te brengen. Soms ook wel aangeduid als archiveren. Methoden van opnemen zijn registratie en opslag. See also: Archiefwaardig, Vangen, Verwerving
Opschorten overbrenging
Het uitstellen van overbrenging van archiefbescheiden in verband met het veelvuldig gebruik en raadpleging van de betrokken bescheiden door de archiefvormer. See also: Overbrenging
Opslag
De fysieke vastlegging van een document op een drager. Zie ook: opnemen See also: Affix
Opslagformaat
De code volgens welke gegevens op een gegevensdrager zijn opgeslagen. See also: Bestandsformaat, Code, Computerbestand
Opt-in regeling
Regeling waarbij een persoon nadrukkelijke moet verklaren wel gebruik te willen maken van bepaalde diensten. Indien hij/zij dat niet doet neemt hij een dienst niet automatisch af.
Opt-out regeling
Regeling waarbij een persoon nadrukkelijke moet verklaren niet gebruik te willen maken van bepaalde diensten. Indien hij/zij dat niet doet neemt hij een dienst automatisch af. See also: Silencio positivo
Optical Character Recognition
OCR
Ordenen
Proces van het archiefsysteem. Het logisch (en voor papieren documenten doorgaans ook fysiek) rangschikken volgens door het archiefsysteem gestelde regels. Ordenen is het rangschikken van archiefbestanddelen naar hun archivistische kenmerken
Ordening
Rangschikken van archiefbescheiden, archiefbestanddelen en archiefafdelingen binnen een archief overeenkomstig een systeem. See also: Afdeling, Archiefbewerking, Arrangement
Ordening naar functies
De hoofdindeling van het archief ontleend aan de taken en activiteiten van een organisatie, impliciet of expliciet omschreven in reglementen of wettelijke regels; hieronder is ook te rekenen de indeling volgens (categorie?n van) handelingen.
Ordening naar onderwerp
De hoofdindeling van het archief ontleend aan de onderwerpen van bemoeienis van een organisatie.
Ordening naar organisatie
De hoofdindeling van het archief ontleent aan de (hi?rarchische) organisatie van een instelling: ieder onderdeel van het archief komt overeen met een onderdeel van de organisatie van de instelling. See also: Organisatiebeginsel
Ordening volgens pertinentie
Ordening achteraf volgens onderwerpen die niet ontleend zijn aan de organisatie, functies of activiteiten van de archiefvormende organisatie, maar op een achteraf gekozen onderwerpsindeling gebaseerd op onderzoeksvragen. Een variant hiervan is een ordening achteraf naar geografische plaatsaanduidingen.
Ordeningselement
Een kenmerk dat tot twee of meer subverzamelingen informatiedragers leidt, bijvoorbeeld auteur, titel, classificatiecode, trefwoord See also: Metadata, Micro-informatie
Ordeningskenmerk
Archivistisch kenmerk dat de rangschikking van een archiefstuk binnen een archiefbestanddeel, van een archiefbestanddeel binnen een archiefafdeling of archiefafdeling binnen een archief bepaalt.
Ordeningsplan
Een ordeningsplan is een schema voor de indeling van een te vormen archief en de rangschikking van zijn bestanddelen. See also: Archiefschema, Plan, Redactionele vorm, Schema, Structuurplan Documentaire Informatievoorziening
Ordeningsstelsel
Door de archiefvormer bepaald systeem van ordening van archiefbescheiden of archiefbestanddelen binnen een archiefafdeling of archief . See also: Afdelingenstelsel, Agendastelsel, Dossierstelsel, Notulenstelsel, Registratuurstelsel, Rubriekenstelsel, Seriestelsel, Stelsel van ordening, Verbaalstelsel
Organisatie
Een systeem waarin mensen met elkaar een bepaald doel nastreven. See also: Actor, Shared Service Centre
Organisatiebeginsel

Het organisatiebeginsel is het beginsel, dat zowel bij de vorming als bij de herordening de afdelingen behoren te worden ontleend, hetzij aan de organisatie van het bestuur, dat het archief vormt of heeft gevormd, hetzij aan de organisatie van de administratie van dat bestuur.

See also: Archivistiek, Bestemmingsbeginsel, Functioneel beginsel, Ordening naar organisatie, Restauratiebeginsel, Structuurbeginsel
Organisatorische interoperabiliteit

Organisatorische interoperabiliteit betreft het definieren van organisatiedoelen en het herontwerpen van (primaire) processen.

See also: Interoperabiliteit, Semantische interoperabiliteit, Technische interoperabiliteit
Original order (principle)
Bij het ordenen en beschrijven van archieven respecteren van de oorspronkelijke, door de archiefvormende organisatie bepaalde, orde.
Originality
Kwaliteitsattribuut van een document dat uitdrukt dat het in die bepaalde vorm zijn functie in het proces vervulde.
Originating Organization
Official name or code that reflects the office responsible for the creation of a document.
Origineel
Een origineel is een informatieobject waarvan de uniciteit aangetoond kan worden. See also: Informatie-object
OSS
Open source software See also: Open source software
Overall presentation
The record's overall information configuration, i.e. the manner in which content is presented to the senses, using text, image or sound, either alone or in combination.
Overbrenging

Vervoeren van archiefbescheiden van de ene naar de andere locatie.

De (rechts)handeling waarbij het logische en het fysieke beheer over de archiefbescheiden overgaan naar de beheerder van de archiefbewaarplaats.

See also: Accession, Beheershandeling, Cesuur, Opschorten overbrenging, Transfer, Waarderen Synoniemen: Overbrengen
Overdracht
Verandering in de zorg, eigendom en/of verantwoordelijkheid voor archiefbescheiden. Procedure waarbij een archiefbeheerder archiefbescheiden plaatst onder de verantwoordelijkheid van een andere archiefbeheerder.
Overdragen
Proces van het archiefsysteem. Het onder beheer brengen van archiefdocumenten bij een ander archiefsysteem. Het meest bekende voorbeeld van overdragen is het overbrengen van archiefdocumenten vanuit het dynamisch of semistatisch archief (archiefruimte) naar statisch archief een (archiefbewaarplaats) Ook het intern overdragen (van archiefruimte naar archiefruimte of tussen archiefbewaarplaatsen onderling) wordt alszodanig aangemerkt. See also: Accession, Transfer
Overeenkomst
Gezamenlijke verklaring van twee of meer partijen dat zij wederzijds verplichtingen aangaan of beëindigen. See also: Redactionele vorm Synoniemen: Contract
Overheidsinformatie
Informatie die door of namens de overheid wordt geproduceerd, verzameld, bewaard, verspreid, in allerlei vormen, voor zowel interne doeleinden (voor ambtenaren) als voor het publiek. Overheidsinformatie wordt in bibliotheken, archieven en documentatiecentra opgeslagen, beheerd en ontsloten. See also: Archief, Informatie
Overzicht van archieven
Een overzicht van archieven is een systematische opsomming van de in ??n of meer archiefbewaarplaats(en) berustende archieven.
Overzichtargument
Argument om een stuk te registreren zodat overzichten kunnen worden gemaakt. See also: Registratieargument
drm_button
archiefforum

Join the Blue Ribbon Online Free Speech Campaign
Join the Blue Ribbon Online Free Speech Campaign!