Termen en begrippen

Dit is een termenlijst met begrippen uit het vakgebied van de informatiebeheerder en aanverwante vakgebieden.

Voor zover mogelijk wordt de onderlinge relatie tussen de begrippen aangegeven met verwijzingen.

Dit overzicht is in opbouw en dus niet compleet. Voor een completer overzicht zie de pagina die gaat over de proef met een thesaurus/taxonomie.

t
Taak
Een samenhangend geheel van activiteiten om iets tot stand te brengen of te produceren. See also: Activiteit
Taal

Wikipedia)">Taal is een systeem dat betekenis weergeeft door middel van arbitraire symbolen, zoals spraakklanken, gebaren of schrifttekens. Deze symbolen vormen de bouwstenen die door middel van een taalspecifiek regelsysteem (de grammatica) tot betekenisvolle eenheden (bv. woorden, zinsdelen, zinnen) worden gerangschikt.

(Wikipedia)

See also: Metataal
Taalconversie
Het met behoud van functionaliteit vertalen of verbeteren van een bestaand (geautomatiseerd) systeem.
Tafel
Een tafel is een specificatie van de inhoud van een archiefbestanddeel in de volgorde, die in het bestanddeel heerst. See also: Redactionele vorm Synoniemen: Inhoudsopgave
Tag
A name given to something or someone to categorise them as part of a particular social group.
Tag

Een tag is een zelfgekozen trefwoord dat door de gebruiker gekoppeld wordt aan een data- object (tekst, video, audio).
 

A small label.

See also: Folksonomy, Label, Trefwoord
Taxon
Naam voor categorieën als variëteit, soort, geslacht, familie enz. See also: Categorie
Taxonomie
  • Een taxonomie is een structuur die het mogelijk maakt om content over personen, organisaties, gebeurtenissen en dingen te clusteren in (hiërarchische) groepen zodat ze gemakkelijk te identificeren, te bestuderen en terug te vinden zijn.
  • Een taxonomie definieert objectklassen en de onderlinge relaties.
  • Een classificatieschema waarbij onderdelen van een aandachtsgebied, een wetenschap, zijn gegroepeerd op onderwerpniveau. Deze onderdelen kunnen vervolgens weer in een hiërarchische structuur worden weergegeven.
See also: Boomstructuur, Classificatiesysteem, Domein, Folksonomy, Ontologie, Semantisch web, Semantische interoperabiliteit, Structuurplan informatiebeheer, Thesaurus Synoniemen: Classificatieschema, Taxonomy
Taxonomy
A taxonomy defines classes of objects and relations among them. See also: Folksonomy, Glossarium, Hiërarchische relatie Synoniemen: Taxonomie
Technical contact
Informatie uit de WHOIS-database. De persoon of het bedrijf verantwoordelijk voor het technische beheer van de domeinnaam. Deze heeft vaak niets met de inhoud van de site te maken. See also: Administrative contact, Domeinnaam, Registrant, Registrar, Technisch beheer, WHOIS-database
Techniek
De drager van de boodschap, de wijze waarop hij wordt overgebracht en hoe hij is verzonden.
Technisch beheer
Deze vorm van beheer is verantwoordelijk voor het instandhouden van een operationeel systeem, d.w.z. zowel apparatuur als programmatuur, gegevensverzamelingen die daarbij gebruikt moeten worden en communicatiemiddelen. See also: Applicatiebeheer, Functioneel beheer, ICT-beheer, Technical contact Synoniemen: Systeembeheer
Technische interoperabiliteit

Technische interoperabiliteit betreft alle vraagstukken die van belang zijn voor de verbinding van de betrokken processen, diensten en systemen. Hierbij horen ook zaken als interfaces, verbindingsaspecten, integratie van gegevens en middleware, presentatie en uitwisseling van gegevens, toegankelijkheid en beveiliging.

See also: Interoperabiliteit, Organisatorische interoperabiliteit, Semantische interoperabiliteit
Technische kwaliteit
De normen en eisen die te stellen zijn aan de diverse vormen van techniek die binnen het vakgebied gebruikt worden. See also: Culturele kwaliteit, Interoperabiliteit, Juridische kwaliteit, Kwaliteit, Vakinhoudelijke kwaliteit
Technische tekening
Tekening op schaal van een bestaand of ontworpen object of situatie.
Technological context
The characteristics of the technical components of an electronic computing system in which records are created.
Technology Preservation
Preserving the technical environment that runs the system, including software and hardware such as operating systems, original application software, media drives, etc. While technology preservation means preserving the technical environment rather than reengineering it, as emulation does, many of the same issues apply to both.
Teken
Waarneembaar middel met een, afhankelijk van de omgeving, overeengekomen of individueel bepaalde betekenis. Synoniemen: Sign
Tekening
Afbeelding die geselecteerde elementen van een persoon, object of situatie weergeeft.

Een tekening is een beeldvoorstelling, in hoofdzaak bestaande uit lijnen en tekens of symbolen, dienend om informatie vast te leggen en te verschaffen over een situatie of een object. See also: Afbeelding

Telegraaf
telegrafie (v. Gr. tèle = ver, graphoo = schrijven), elke overdracht van berichten in beeld of geschrift tussen van elkaar verwijderde plaatsen door middel van een inrichting die verzenden en ontvangen gelijktijdig doet verlopen. Aldus gedefinieerd, omvat het begrip ook de akoestische overdracht van berichten bij natuurvolken door middel van trommel- of fluitsignalen en de optische telegrafie via lichtsignalen of seinen met de armen of met seinvlaggen; een verdere ontwikkeling hiervan in de 18de eeuw waren de semafoorketens van Claude Chappe, door hem zelf télégraphe genoemd. See also: Communicatiesysteem
Telematica
De techniek en toepassing van automatische gegevensverwerking op afstand. Meer algemeen: aanduiding voor dat onderdeel van het datacommunicatieterrein waar informatietransport en -verwerking nauw verbonden zijn
Terabyte
1024 gigabytes = 1099511627776 bytes
Terbeschikkingstelling
Tijdelijke overdracht van archiefbescheiden door een archiefbeheerder aan een andere archiefbeheerder, op wie taken van de eerste zijn overgegaan.
Term
Woord of uitdrukking waarmee een begrip wordt aangeduid. See also: Access point, Afkorting, Ingangselement, Lemma, Primaire term, Uitdrukking
Terugmeldplicht
De verplichting van een afnemer van gegevens om vermoedelijke onjuistheden daarin mee te delen aan de registerhouder van de daarvoor in aanmerking komende authentieke registratie. Dit vormt het mechanisme achter de kwaliteitsborging binnen authentieke registraties. Om dit mechanisme te waarborgen is het nodig dat afnemers verplicht zijn hieraan bij te dragen door aangetoonde fouten in de registratie te melden aan de registerhouder.
Het doel is dat door het brede gebruik, signalen van onjuistheden sneller naar boven zullen komen. Hierdoor ontstaat een zelfreinigende registratie.
Testament

Een door een notaris opgestelde akte, waarin iemand zelf regelt wat er na zijn/haar dood met de nalatenschap gebeurt. Met name geld, waardepapieren, onroerend goed en zeer waardevolle voorwerpen kunnen door middel van een Wikipedia )">testament door de erflater aan de erfgenamen worden toebedeeld. Ook kunnen erfstellingen worden gedaan, waarbij personen of instellingen benoemd worden tot erfgenamen.

( Wikipedia )

See also: Akte, Authentieke akte, Olografisch testament
Thesaurus
  • Een geordende verzameling woorden of woordgroepen, waarvan de vorm en de onderlinge hierarchische en andere semantische relaties zijn vastgelegd
  • woordenboek waarin de woorden gegroepeerd zijn volgens begrippen, vervolgens naar synoniemen en daarna nog eens alfabetisch;
  • lijst van termen te gebruiken bij bepaalde (documentaire) werkzaamheden.
See also: Folksonomy, Gecontroleerde trefwoordenlijst, Glossarium, Knowledge Organisation Systems, Ontsluitingstaal, Semantisch web, Taxonomie, Trefwoordensysteem, Woordsysteem
Title
A word, phrase, character, or group of characters that names a unit of description. See also: Access point, Ingangselement Synoniemen: Titel
Toegang
  • Een al dan niet systematische beschrijving van de bestanddelen van een archief.
  • Staat van beschrijvingen
  • Staat van gegevens in archiefbescheiden .
  • Recht, gelegenheid of hulpmiddel voor het vinden, gebruiken of terugzoeken van informatie.
  • Een al dan niet systematische beschrijving van de bestanddelen van een collectie.
See also: Access, Catalogus, Fritsfratslijst, Transparantie Synoniemen: Finding aid
Toegankelijke staat
See also: Duurzame toegankelijkheid, Geordende staat, Goede staat, Vakinhoudelijke kwaliteit
Toegankelijkheid

Is de manier waarop informatie via zoeksystemen beschikbaar is met inachtneming van interne en externe restricties op de openbaarheid. Daarvoor zijn per niveau en onderdeel kenmerken geregistreerd. In de digitale omgeving gaat het hierbij om elementen als beschrijvingsniveaus en de aspecten als context, structuur, inhoud, techniek en de manier van ontsluiting en het beheer.

De geschiktheid van een archiefsysteem op een bepaalde tijd en plaats om een gebruiker met bepaalde competenties op een effectieve manier het archief te laten interpreteren, binnen de beperkingen die de omgeving van dat archiefsysteem aan die raadpleging stelt.

De geschiktheid van een archiveringssysteem op een bepaalde tijd en plaats om een gebruiker met bepaalde competenties op een effectieve manier het archief te laten interpreteren, binnen de beperkingen die de omgeving van dat archiverinssysteem aan die raadpleging stelt.

Toegankelijkheid op micro-niveau is de beschikbaarheid van overzichten van de (of: geselecteerde) stukken, pagina's of gegevens in ieder afzonderlijk bestanddeel of een selectie van bestanddelen

Toegankelijkheid op meso-niveau is de beschikbaarheid van overzichten van de bestanddelen van ieder afzonderlijk archief.

Toegankelijkheid op macroniveau is de beschikbaarheid van overzichten van de archieven berustend in afzonderlijke bewaarplaatsen en ruimten.
toegankelijkheid op mega niveau is de beschikbaarheid van overzichten van archiefbewaarplaatsen en archiefruimten Een archief is primair toegankelijk, wanneer ten behoeve van raadpleging een instrument beschikbaar is, dat omvat

  • de inhoudsopgave van dat instrument;
  • beschrijving van de (institutioneel-) historische ontwikkeling van de archiefvormer(s);
  • beschrijving van de gebruiksaanwijzing van dat instrument en van het achterliggende archief, en indien voor de gebruiksaanwijzing noodzakelijk of gewenst:
  • beschrijving van de geschiedenis van het archief sedert zijn vorming;
  • beschrijving van de laatste bewerking;
  • beschrijving van de relevante archivistische kenmerken van de bestanddelen binnen een toepasselijk systematische ordering

De primaire toegankelijkheid is de toestand van raadpleegbaarheid van archieven op het niveau van hun bestanddelen.

See also: Beschikbaarheid, Duurzame toegankelijkheid, Fingerprint, Intentieconstructie, Kwaliteit, Openbaarheid, Transparantie, Vakinhoudelijke kwaliteit
Toepassingsprogrammatuur
De programmatuur die bestemd is voor de ondersteuning van de uitvoering van een werkproces See also: GIS, Software
Toezicht
Het door systematische controle ervoor waken dat iets gebeurt en dat het gebeurt volgens bepaalde normen.

Wettelijke bevoegdheid van een overheidsorgaan tot kennisneming en toetsing van en ingrijpen in de wijze waarop een zorgdrager zijn verplichtingen betreffende de archiefzorg vervult. See also: Control, Inspectie, Interbestuurlijk toezicht, Nalevingstoezicht, Observeren

Toezichthouder

Een toezichthouder is een functionaris die vanuit verschillende gezichtspunten in de gaten houdt of het informatiebeheer aan de gestelde normen en eisen voldoet.
De gezichtspunten zijn:
- archivistisch
- juridisch
- doelmatigheid en doeltreffendheid

Er zijn verschillende vormen van toezicht
- inspectie
- audit
- control

See also: Gebruiker, Verantwoordelijke
Top level domain
See also: Domeinnaam
Topografie

De studie van de beschrijving van kenmerken van plaatsen en gebieden

(Wikipedia

See also: Atlas
Topografisch historische atlas

Verzamelingen van topografische en/of historische afbeeldingen en/of iconografische portretten.

(VTHA

See also: Afbeelding, Atlas
Topologie
- Leer van de eigenschappen waarbij de samenhang niet verbroken wordt - Leer van de verzamelingen
Track
Een systeem dat een blogger de mogelijkheid geeft om te zien of zijn artikel door een andere weblogger is geciteerd door middel van een posting met een hyperlink naar zijn artikel. See also: Audit trail, Blogger, Cookie, Documentflow, Posting, Tracking cookie, Verwijzing
Tracking cookie
Cookie waarmee het surfgedrag van een internetgebruiker in kaart kan worden gebracht. See also: Audit trail, Cooky, Track
Transcriptie
Een afschrift in andere letters of symbolen dan het geschrift, waarnaar het is vervaardigd. See also: Redactionele vorm
Transfer

The act or process of moving records from one location to another, especially from office space to Agency storage facilities or Federal Record Centers, from one Federal Agency to another, or from office or storage space to the National Archives for permanent preservation.

To send data from one place and to receive the data at another place.

The act involved in a change of physical custody of records / archives with or without chage of legal title.

See also: Accession, Overbrenging, Overdragen
Transfix
Een transfix is een charter, waarvan de zegelstaarlen voor de bezegeling door een ander charter zijn gestoken.
Transparantie

Inzicht in de werkwijze die de overheid hanteert. Basisvoorwaarde voor transparantie is de beschikbaarheid van relevante informatie: een transparante overheid ontsluit alle relevante informatie over regelgeving, vergunningen en bekendmakingen.

De combinatie van toegang en toegankelijkheid

See also: Beschikbaarheid, Duurzame transparantie, Toegang, Toegankelijkheid
Transsumpt
Een transsumpt is een authentiek afschrift van een akte.
Trefwoord
Hoofdwoord dat het onderwerp van een document kenmerkt. See also: Ingangselement, Tag
Trefwoordenindex
Een trefwoordenindex is een index, waarin de gegevens zijn aangeduid door trefwoorden.
Trefwoordensysteem
Een op toepassing van trefwoorden gebaseerd indexsysteem, dat bestaat uit een vocabularium aangevuld met een geheel van richtlijnen, met behulp waarvan de afzonderlijke woorden uit het vocabularium zowel syntactisch als semantisch met elkaar in relatie worden gebracht See also: Gecontroleerde trefwoordenlijst, Glossarium, Index, Semantische relatie, Syntaxische relatie, Thesaurus, Vocabularium, Woordsysteem
Truncatie
Het afbreken van de woorden van achteren (rechtszijdig) of van voren (linkszijdig) tijdens het zoekproces met behulp van de computer
Trusted
A public key is said to be trusted by you if it has been certified by you or by someone you have designated as an introducer.
Trusted introducer
Someone who you trust to provide you with keys that are valid. When a trusted introducer signs another person s key, you trust that their keys are valid, and you do not need to verify their keys before using them. See also: Actor
Trusted Third Party
Een onpartijdige organisatie die zakelijke betrouwbaarheid levert bij electronische transacties, door middel van commerciële en technische beveiligingsdiensten. Een TTP beschikt over technisch en juridisch betrouwbare middelen voor het uitvoeren en faciliteren van electronische transacties, en voor het produceren van onafhankelijk bewijs en/of arbitrage bij geschillen. See also: Actor Synoniemen: TTP
Typologie
Een typologie is een onderverdeling van een groep objecten op basis van (een aantal) kenmerken van deze objecten.
drm_button
archiefforum

Join the Blue Ribbon Online Free Speech Campaign
Join the Blue Ribbon Online Free Speech Campaign!