U bent hier

Rechten

Open-Source-Saatgut: Offene Lizenzen für Gemüse und Getreide

iRights.info - 16 augustus 2022 - 9:39am

Lässt sich der Gedanke von offenen Lizenzen auch auf die Landwirtschaft übertragen? Die Initiative Open Source Seeds formuliert Lizenzbedingungen für Open-Source-Saatgut. Das soll die Vielfalt erhalten und Konzern-Monopole eindämmen – auf dem Acker genauso wie auf unseren Tellern.

Die Landwirtschaft ist durchzogen von Patenten und Privatisierung. Vielfach können Bauern ihre Traktoren nicht mehr eigenständig reparieren, ohne den Software-Schutz der Geräte zu verletzen und DRM-Mechanismen zu knacken. Aber das ist nicht alles: Oftmals ist das Saatgut selbst rechtlich geschützt, etwa durch Patente oder durch den sogenannten Sortenschutz: Diesen können sich Saatgut-Firmen für Pflanzenzüchtungen wie Kartoffel- oder Getreidesorten eintragen lassen, wenn diese bestimmte Kriterien erfüllen.

Per Sortenschutz lässt sich auf rechtlichem Wege das Eigentum an betreffenden Züchtungen sichern, so dass nur die Sortenschutzinhaberin alleine darüber verfügen darf. Unter Sortenschutz stehendes Saatgut wird auf diese Weise privatisiert, das Erzeugen und Vertreiben entsprechender Sorten muss genehmigt werden – was den rechtehaltenden Firmen ihr Geschäft sichert.

Open Source bei Saatgut

Gegen die Saatgut-Privatisierung wehrt sich die Open-Seeds-Bewegung. Sie überträgt das Prinzip von Open Source und Freien Lizenzen auf das Saatgut. Das Ziel der Bewegung: Saatgut soll (wieder) Gemeingut werden. So sieht das auch die Initiative „Open Source Seeds“. Sie erkennt ein Problem darin, dass wenige Konzerne mittels Patent- und Sortenschutz monopolartige Strukturen auf dem Saatgut-Markt erzielt haben:

Heute werden 60 % des weltweiten Saatguthandels von nur noch drei multinationalen Konzernen beherrscht. Dadurch steht die Souveränität der Landwirt*innen über ihr Saatgut auf dem Spiel – und damit die über unsere Nahrungsmittel.

Da sich der Markt mittlerweile auf „wenige Hochleistungssorten“ beschränke, führe dies zu wirtschaftlicher Abhängigkeit und befeuere die Abnahme ökologischer Vielfalt, schreibt die Initiative auf ihrer Website weiter. Heißt im Klartext: Es gibt weniger Auswahl beim Saatgut, auf den Äckern und damit auch auf unseren Tellern. Die Vielfalt in Form und Geschmack bei Gemüse, Obst, Getreide und Hülsenfrüchten nimmt ab.

Lizenzbedingungen für offenes Saatgut

Die Idee hinter offenem Saatgut ist ähnlich wie bei anderen Openness-Projekten: Weniger Kontrolle für Individuen durch die Verminderung von exklusivem Eigentumsschutz – und mehr Möglichkeiten für die Allgemeinheit. Dieser Gedanke spiegelt sich auch in den Bedingungen der Open-Source-Saatgut-Lizenz wider, wie sie bei Open Source Seeds formuliert wird. So erlaubt die dreiteilige Lizenz „fast alles“, bei gleichzeitigem Wegfall jeglicher Lizenzgebühren:

1. Alle dürfen Open-Source Saatgut nutzen, also anbauen, vermehren, züchterisch bearbeiten sowie im Rahmen bestehender Gesetze verkaufen, tauschen und verschenken.

2. Niemand darf das Saatgut und seine Weiterentwicklungen privatisieren. Patent- und Sortenschutz sind also ausgeschlossen.

3. Zukünftigen Empfängern und Empfängerinnen werden die gleichen Rechte und Pflichten übertragen.

Die Züchtung neuer Sorten ist allerdings aufwändig und teuer. Sortenschutz-haltende Firmen stecken daher Teile ihrer Einnahmen in die Entwicklung – ein typisches Muster von Firmen, die ihr Geschäftsmodell aus der Verwertung von Immaterialgüterrechten speisen. Je umfassender der Eigentumsschutz, desto besser lässt sich das Produkt verwerten und desto mehr Einnahmen lassen sich wiederum (neben dem Erwirtschaften von Profiten) in die Entwicklung investieren – ein Mechanismus, der auf Open-Source-Produkte aber nur bedingt übertragbar ist.

Statt Lizenzeinnahmmen: Crowdfunding soll Entwicklung neuer Roggen-Sorte finanzieren

Privatisierungen des Saatguts und seiner Weiterentwicklungen sind per Lizenz ausgeschlossen: Etwaige zukünftige Lizenzeinnahmen fallen daher weg. Daher startete Open Source Seeds kürzlich eine Crowdfunding-Kampagne. Diese lief im frühen Sommer sechs Wochen lang. Dabei kamen von knapp 400 Unterstützer*innen etwas mehr als die benötigten 30.000 EUR zusammen.

Das Crowfunding folgt einer anderen Logik als die Verwertung von privatisierten Gütern: Es müssen sich bereits im Vorhinein genügend Leute finden lassen, die an das Projekt glauben und es vor-finanzieren. Diese müssen nicht zwangsläufig auch die Konsument*innen des späteren Produkts sein. Das stellt die Finanzierung in gewisser Weise auf den Kopf: Das Produkt muss sich nicht am Markt bewähren, sondern vor allem eine zahlungsbereite Community aufbauen und erreichen.

Aus dem eingesammelten Geld will eine Gruppe von Züchter*innen nun eine neue Roggen-Sorte entwickeln. Auch diese wird gemeinnützig und eigentumsfrei sein und mit der besagten Open-Source-Lizenz ausgestattet sein.

Open-Source-Tomate aus Berlin

Auch an der TU Berlin experimentiert man mit Open-Source-Saatgut. Ein Team um Norbert Kühn, Professor für Vegetationstechnik und Pflanzenverwendung, verteilte im Frühjahr diesen Jahres an Interessierte rund 900 Tomatenpflanzen der Sorte „TUmate“. Diese steht unter der Open-Source-Lizenz von Open Source Seeds. In einem Image-Film der Universität erläutert Kühn die Hintergründe des Projekts. Gerade die Diversität der Tomatenpflanze sei beeindruckend, so Kühn, und müsse daher geschützt werden. Dazu möchte sein Team mit der offen lizenzierten Tomatensorte beitragen.

Wer eine TUmate für den Anbau auf dem heimischen Balkon haben möchte, kann übrigens eine Tüte mit Samen im hauseigenen Uni-Shop der TU Berlin erwerben. Dort ist die TUmate – fast wie Merchandise – neben T-Shirts, Trinkflaschen oder Turnbeuteln erhältlich, allesamt bedruckt mit dem Logo der TU Berlin. Durch die Hintertür ist die TUmate dadurch doch wieder Teil einer Firmen- und Markenwelt geworden. Diese wollte man mit der Open-Source-Lizenz ja eigentlich hinter sich lassen.

Einen Kopierschutz wird man bei der TUmate jedoch nicht finden: Hebt man sich Samen aus der gereiften Frucht auf, kann man diese im nächsten Jahr einfach wieder säen.

iRights.info informiert und erklärt rund um das Thema „Urheberrecht und Kreativität in der digitalen Welt“.

Wir sind auch in den Sozialen Medien zu finden: Folgen Sie uns auf Twitter, Facebook oder Telegram!

The post Open-Source-Saatgut: Offene Lizenzen für Gemüse und Getreide appeared first on iRights.info.

We stellen graag aan je voor: Joran van Apeldoorn

Bits of Freedom (BOF) - 15 augustus 2022 - 10:43am

Joran komt ons team versterken als technisch onderzoeker. In die rol doet hij onderzoek naar wat er achter de schermen en in de code gebeurt. Of zoals hij zelf zegt: "Ik ga mijn onderzoekservaring aanwenden om uit te pluizen waar Big Tech en de overheden nu weer mee bezig zijn en hoe dat impact heeft op jou en mij." Ook zal Joran meedenken over sterke wetgeving die onze rechten en vrijheden bevordert. Maar eerst stelt hij zich graag aan jullie voor:

Toen Steve Jobs de muis introduceerde voor de Apple II bracht hij het aantal knoppen terug van drie naar één; het moest zo simpel zijn dat je er niets voor hoefde te leren. Mede doordat apparaten zo makkelijk zijn te gebruiken, zijn ze onderdeel geworden van bijna alle aspecten van ons leven. Jobs' insteek is ondertussen leidend, en simpliciteit en gebruiksgemak staan aan de basis van veel beslissingen.

Technologie kan vaak zelfs magisch overkomen: het werkt, maar vraag vooral niet hoe. Niet alleen is het vaak niet meer nodig om te leren hoe apparaten werken, het kan of mag niet meer. Smartphones zijn afgesloten ecosystemen geworden, overheidsalgoritmen maken ondoorzichtige beslissingen, en DRM-gebaseerde mediacollecties zijn niet langer jouw eigendom. Computers zijn één van de meest krachtige middelen die we hebben gemaakt. Als we dit middel optimaal willen inzetten, moeten we begrijpen hoe het werkt en afdwingen dat systemen transparant zijn.

Ik heb wiskunde, informatica, en natuurkunde gestudeerd, en ben gepromoveerd in de theoretische informatica. Bij Bits of Freedom ga ik mijn onderzoekservaring aanwenden om uit te pluizen waar Big Tech en de overheden nu weer mee bezig zijn en hoe dat impact heeft op jou en mij. Als tech onderzoeker zal ik proberen de digitale systemen die we elke dag tegenkomen uit het mystieke te halen en inzichtelijk te maken.

Naast mijn werk bij Bits of Freedom ben ik een serial hobbyist: ik vind het leuk nieuwe dingen op te pakken voor een tijdje, en raak dan weer snel afgeleid. Een paar dingen zijn wel al een tijdje blijven hangen: ik ben bestuurslid bij Alertfonds voor Jongeren, scherm, en je vindt me dikwijls op het water om te zeilen.

We zijn ontzettend verheugd dat Joran zijn expertise bij ons komt inzetten!

Annelene Schulze">

Categorieën: Openbaarheid, Privacy, Rechten

Preliminary report on the tooling of the European digital rights field

Bits of Freedom (BOF) - 12 augustus 2022 - 4:22pm

Between June and July 2022 we interviewed 10 civil society organizations about their use of digital tooling. With still a number of interviews to go, we wish to report back on our first findings in order to allow for early and easy feedback. This report, therefore, offers a summary of our first findings.

What we set out to do

Technology can and should advance our work in support of open and just societies. We're convinced it can only do so when:

  1. We use technology that aligns with our values and message;
  2. The technology we use and the way we use it is progressive, inspiring, and fun.

In order to get there, Bits of Freedom set out to map the current tooling behaviors, tooling needs and possible ways forward within the European digital rights field. We're focusing on three core areas: 1) communications tooling (running campaigns, mobilization, and outreach to (new) audiences); 2) tooling for research and evidence-gathering; and 3) tooling to run our organizations and workspaces.

Report and feedback

You can find the full report with our key findings following the link below. We hope to receive lots of feedback on this report, so feel free to reach out about this research.

Read the report (1100 words)

Categorieën: Openbaarheid, Privacy, Rechten

Tussenrapport over de tooling van het Europese digitale-rechtenveld

Bits of Freedom (BOF) - 12 augustus 2022 - 4:21pm

Tussen juni en juli 2022 hebben we 10 organisaties uit het maatschappelijk middenveld geïnterviewd over hun gebruik van digitale hulpmiddelen. Met nog een aantal interviews te gaan, willen we verslag uitbrengen van onze eerste bevindingen, zodat we snel en gemakkelijk feedback kunnen ontvangen. Dit rapport schetst daarom bondig onze eerste bevindingen.

Wat we tot stand willen brengen

Technologie kan en moet ons werk ter ondersteuning van open en rechtvaardige samenlevingen vooruithelpen. We zijn ervan overtuigd dat het dit alleen kan doen wanneer:

  1. We technologie gebruiken die aansluit bij onze waarden en boodschap;
  2. De technologie die we gebruiken en de manier waarop we het gebruiken vooruitstrevend, inspirerend en leuk is.

Om dat te bereiken is Bits of Freedom begonnen met het in kaart brengen van het huidige tooling-gedrag, de tooling-behoeften en de mogelijke manieren vooruit binnen het Europese digitale-rechtenveld. We richten ons op drie kerngebieden: 1) communicatie tooling (campagnes, mobilisatie, en het bereiken van (nieuw) publiek); 2) tooling voor onderzoek en het verzamelen van bewijs; en 3) tooling om onze organisaties en werkplekken te runnen.

Rapport en feedback

Je kunt het volledige rapport met onze belangrijkste bevindingen vinden via de onderstaande link. We hopen veel feedback op dit rapport te ontvangen, dus voel je vrij om contact met ons op te nemen hierover.

Lees het rapport (1100 woorden)

Categorieën: Openbaarheid, Privacy, Rechten

What’s going on in Brussels?

Bits of Freedom (BOF) - 11 augustus 2022 - 10:35am

One of the priorities of the current European Commission is "a Europe that is ready for the digital age". That means Brussels is producing quite a lot of legislation aimed at regulating the digital environment and digitization. We want to make sure that legislation respects and promotes your rights and freedoms. In this blog, you'll find an overview of the new European rules we are working on, what our position is and in which phase of the legislative process we are.

Artifical Intelligence Act

The Artificial Intelligence Act is the law that aims to regulate artificial intelligence. We believe citizens must be able to trust that technology is deployed in a safe way and in compliance with the law. Citizens' fundamental rights must be guaranteed. With that in mind, we see many ways the AI-Act proposal needs to be improved. For example, we would like to see a complete ban on biometric surveillance in public spaces. And we want manipulation and so-called 'social scoring' of citizens' behavior to be prohibited. We also want to see better protection for citizens who are subjected to artificial intelligence systems.

At the moment, the European Parliament and the Council of the European Union are in the process of determining their position on the AI Act. Our work is to encourage politicians to go a step further than the European Commission, in order for our human rights to be better protected.

Rules to prevent and combat child sexual abuse regulation (CSAR)

This law is supposed to protect children from sexual abuse. But the European Commission's proposal misses the point completely, and, in its current form, will abolish confidentiality on the internet. In the proposal, companies are forced to monitor what internet users share with each other via chat apps like Whatsapp or platforms like Instagram. In other words: the Commission seems to want to get rid of encryption.

The proposal was introduced in May. The European Parliament and the Council of the European Union now have to determine their position. We will be talking to them in the coming months, to explain that lifting confidentiality on the internet solves nothing. And we'll urge the Dutch government to speak out against the Commission's proposal in Brussels.

The European Commission's proposal misses the point completely, and, in its current form, will abolish confidentiality on the internet.

Political advertising regulation (PAR)

The political advertising regulation aims to ensure transparency of political ads and regulate tracking-based political ads and amplification. Better rules around political ads are desperately needed, after scandals like Cambridge Analytica and Facebook's lies about election manipulation. We are still analyzing this proposal, but can share some first observations. We welcome the focus on transparency, but the proposal needs to go further if we truly want to protect citizens from political manipulation.

The proposal was announced last winter. And again, it is now in the hands of the European Parliament and the Council of the European Union. So for the foreseeable future, we'll make sure to share our concerns, position and expertise with members of the Parliament and the Council.

Digital Services Act

The Digital Services Act (DSA) is the law that protects users against online platforms. This law regulates online platforms, giving users more control over their online communication. The law sets rules for tracking-based advertising, recommender systems, manipulative interfaces and content moderation. It is not the most ambitious it could have been, but we are happy with the steps that have been taken.

The final text is expected within a few months, and the law will take effect in early 2024. Over the next year, we will be focusing on the implementation of the law and its visibility, in order to make sure we are protected not only in theory, but also in practice.

We will be focusing on the implementation of the DSA and its visibility, in order to make sure we are protected not only in theory, but also in practice.

Digital Markets Act

The Digital Markets Act (DMA) is the law that is supposed to break the market power of large platforms. It includes rules on interoperability, which would allow users to exchange messages freely between different apps. The law will also deliver more freedom of choice with regards to which app store and software people want to use. And it introduces rules about corporate takeovers.

For the DMA, the same applies as the DSA: the final text is expected soon and the law will enter into force in early 2024.

Donate to Bits of Freedom to support our work in Brussels!

Categorieën: Openbaarheid, Privacy, Rechten

Successen en zorgen in de Cyberwet

Bits of Freedom (BOF) - 10 augustus 2022 - 12:00pm

We lieten ons horen tegen uitbreiding van de bevoegdheden van de geheime diensten in de zogenaamde Cyberwet. En met succes! Onze inbreng heeft het voorstel verbeterd. Maar we zijn er nog lang niet. Op andere punten is het voorstel zelfs achteruit gegaan.

Er werd geluisterd naar onze inbreng

We lieten van ons horen in de internetconsultatie voor de zogenaamde Cyberwet en vroegen jullie dat ook te doen. Uiteindelijk zijn er meer dan 170 reacties ingestuurd. En met succes. Dit zijn de belangrijkste verbeteringen in het voorstel:

  • De reikwijdte van het voorstel is verduidelijkt en aangescherpt. Bevoegdheden kunnen onder de reikwijdte van dit voorstel worden ingezet wanneer het vermoeden bestaat dat er een statelijke actor achter de cyberdreiging of - aanval zit. Als dit niet zo blijkt te zijn moet dat worden gestopt.
  • Het begrip "strategische operaties" is verduidelijkt. Het gaat hier niet om nieuwe bevoegdheden. Daarmee wordt uitgesloten dat er bijvoorbeeld een verplichting tot het inbouwen van een achterdeurtje in encryptie kan worden afgegeven. Maar, óók het inzetten van bestaande bevoegdheden voor een nieuw doel is uitbreiding.
  • De samenwerking tussen de toezichthouders is verbeterd. De verplichting om diensthoofden vooraf op de hoogte te stellen van informatie die toezichthouders met elkaar uitwisselen is geschrapt. Deze meldplicht stond effectief toezicht in de weg.
  • De uitspraak van de Raad van State als hogerberoepsinstantie blijft niet langer geheim. Deze uitspraak zal van bepalende waarde zijn voor de interpretatie van de wet, en het is dus van groot belang voor de kenbaarheid en de voorzienbaarheid van wetgeving dat deze openbaar is.
  • Technische expertise bij de Raad van State wordt geborgd door deskundigen of deskundige leden te kunnen aantrekken.
  • De karakterverandering van het toezicht wordt erkend. Er werd telkens benadrukt dat er enkel sprake zou zijn van een verplaatsing van het toezicht. In de toelichting op het aangepaste voorstel wordt erkend dat er met deze verplaatsing ook een karakterverandering optreedt.
En het voorstel baart ons zorgen

Niet al onze kritiekpunten zijn in het voorstel meegenomen. En naast verbeteringen zijn er helaas ook aanpassingen gedaan die onze zorgen vergroten. Dit zijn de drie punten in het aangepaste voorstel waar wij het meest van schrokken:

  • De voorgestelde relevantiebeoordeling zal breder worden toegepast. We maakten ons in de consultatieversie al zorgen over de voorgestelde relevantiebeoordeling. Dat is de schifting die de geheime diensten maken na het verzamelen van grote bergen gegevens tussen gegevens die van belang zijn voor het onderzoek, en gegevens die als bijvangst zijn binnengehaald. Dit gaat al mis in de Wiv 2017, en dit voorstel maakt het mogelijk de termijn voor deze beoordeling oneindig te verlengen. Dat heeft als consequentie dat gegevens van burgers die niet relevant zijn voor de geheime diensten potentieel oneindig kunnen worden bewaard. In het nieuwe voorstel zal deze regeling niet alleen gelden voor bulkdatasets die zijn verworven met de hackbevoegdheid, maar voor alle bulkdatasets die zijn verworven met bijzondere bevoegdheden, behalve OOG-interceptie.
  • Gegevens die binnen de reikwijdte van deze wet zijn verzameld, mogen voor andere onderzoeken worden gebruikt. Dit levert een U-bocht constructie op. Gegevens kunnen op basis van deze wet worden verzameld met minder toezicht vooraf, en vervolgens buiten de reikwijdte van deze wet worden gebruikt. Voorwaarden voor dit gebruik zijn in de nieuwe toelichting verdwenen. Gegevens die onder de reikwijdte van deze wet worden verzameld lijken nu ronduit daarbuiten te mogen worden gebruikt.
  • In het nieuwe voorstel wordt aan de toezichthouder voorgeschreven hoe zij moet toetsen, en dat is ook nog eens erg beperkt. De toezichthouder toetst vooraf bij de inzet van het sleepwet. In dit voorstel wordt voorgeschreven dat zij daarbij meer waarde moet hechten aan een indicatie van welke kabel getapt gaat worden en een niet-bindende indicatie van hoe datareductie een plek krijgt bij het verzamelen van gegevens, dan aan een degelijke proportionaliteitstoets. Hiermee wordt de macht van de toezichthouder enorm ingeperkt, en de toetsing uitgehold.
En nu verder

De behaalde successen motiveren enorm om hard te blijven werken voor betere bescherming van onze rechten en vrijheden in het beleid dat het werk van onze geheime diensten regelt. En dat is maar goed ook, want er valt nog een boel te verbeteren. Je kunt er dan ook op rekenen dat wij ons de komende tijd hard zullen blijven inzetten voor effectief toezicht en een goede bescherming van jouw rechten en vrijheden.

Categorieën: Openbaarheid, Privacy, Rechten

Opgelet: telefoonnummers Rechtspraak soms misbruikt voor oplichting

Maak nooit telefonisch geld over naar een rechtbank, gerechtshof of bijzonder college

De Rechtspraak krijgt soms meldingen van mensen die slachtoffer zijn van telefonische oplichting. Oplichters misbruiken dan de naam en het telefoonnummer van een van de rechtbanken, gerechtshoven of bijzondere colleges. Criminelen doen zich hierbij voor als Rechtspraakmedewerker en vragen slachtoffers om geld over te maken. De Rechtspraak vraagt nooit telefonisch om zo'n transactie te doen. Wees daarom extra alert als je twijfelt of je wel echt door bijvoorbeeld een rechtbank gebeld wordt.

Spoofing

Misbruik maken van een bekend telefoonnummer wordt 'spoofing' genoemd. Bij deze vorm van oplichting wordt gebeld met een nummer dat echt lijkt, maar nagemaakt is. Als ontvanger heb je dat niet snel door. Het lijkt bijvoorbeeld dat je gebeld wordt door een rechtbank, maar in werkelijkheid spreek je met oplichters die je informatie of geld afhandig proberen te maken. Ze doen dit niet alleen telefonisch, maar ook via sms- of WhatsApp-berichten. Spoofing met een nagemaakte e-mail of website bestaat ook.

Nooit telefonisch

Het is belangrijk om te weten dat de Rechtspraak nooit telefonisch vraagt om geld over te maken. Ook zal de Rechtspraak niet vragen om als eerste een sms- of WhatsApp-bericht te sturen of om via een sms- of WhatsApp-bericht iets te downloaden. Verder benadert de Rechtspraak mensen nooit telefonisch om te zeggen dat ze 'onderdeel zijn van een onderzoek en vervolging af kunnen kopen'. 

Wat kan je doen?

Op rechtspraak.nl vind je meer informatie over spoofing. Ook lees je wat iemand kan doen om te voorkomen dat diegene slachtoffer wordt van deze vorm van oplichting. 

Categorieën: Rechten

174 faillissementen uitgesproken in juli

131 rechtspersonen en 43 natuurlijke personen failliet verklaard

Rechtbanken hebben in juli 174 faillissementen uitgesproken. Dit zijn er 10 minder dan in juni en 21 meer in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. Het aantal faillissementen blijft hiermee op een laag niveau. Dit blijkt uit cijfers van de Raad voor de rechtspraak. Vorige maand gingen 131 rechtspersonen (bedrijven/organisaties) en 43 natuurlijke personen (individuen) failliet.

Vanaf mei 2020 is het aantal faillissementen scherp gedaald. De oorzaak van het lage aantal faillissementen is niet onderzocht, maar is met de coronacrisis in het achterhoofd wel opvallend te noemen.

Hoe verloopt een faillissement?Als een bedrijf of persoon rekeningen niet meer betaalt, kan een faillissement worden uitgesproken door de rechtbank. Dit gebeurt duizenden keren per jaar. Als een bedrijf of persoon failliet wordt verklaard, benoemt de rechtbank een curator. De curator onderzoekt of een doorstart mogelijk is, beheert en verkoopt zo nodig de bezittingen van de failliete boedel. De curator zorgt er vervolgens voor dat, binnen wettelijke regelingen, aan de schuldeisers kan worden uitgekeerd of dat een burger kan worden toegelaten tot een wettelijke schuldsanering.Open data

De faillissementscijfers worden maandelijks gepubliceerd en zijn ook beschikbaar als open data. Daarnaast worden alle uitgesproken faillissementen opgenomen in het openbare Centraal Insolventieregister.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) publiceert ook faillissementscijfers, op basis van de gegevens van de Rechtspraak. Door de gegevens van de Rechtspraak te koppelen met andere beschikbare informatiebronnen toont het CBS bijvoorbeeld ook informatie per bedrijfstak. Door verschillen in rekenmodellen kunnen de cijfers van het CBS verschillen met de cijfers op deze pagina.

Meer informatie: Faillissementscijfers

Categorieën: Rechten

Join us for the Filtered Futures conference on 19 September 2022

International Communia Association - 5 augustus 2022 - 9:57am

On September 19th, 2022, we are organising — together with Gesellschaft für Freiheitsrechte — the Filtered Futures conference on fundamental rights constraints of upload filters after the CJEU ruling on Article 17 of the copyright directive.

The CJEU decision on Article 17 of the copyright directive has defined a framework for the use of automated content moderation. The Court considers filtering obligations compatible with the right to freedom of expression and information as long as they are limited to use cases that allow for a robust automated distinction between legal and illegal content. In the context of Article 17, upload filters may therefore only be used by online platforms to block manifest infringements of copyright law. The Court leaves it up to the Member States to ensure that legal uses remain unaffected by their national transpositions of Article 17.

The judgment raises a host of important questions for the enforcement of copyright law as well as for the compatibility of upload filters with fundamental rights even beyond copyright law. To discuss these consequences, COMMUNIA and Gesellschaft für Freiheitsrechte are jointly hosting the Filtered Futures conference on Monday, September 19th, at Robert-Bosch-Stiftung in Berlin. Please see below for the preliminary conference programme. A more detailed version of the programme with session descriptions will follow in early September.

Registrations for attending the conference in person are now open. Please consider that participation is limited. Registrations will be considered on a first come, first serve basis.

CONFERENCE PROGRAMME:

08:45-09:15 Registration

09:15-09:45 Opening remarks (Felix Reda, GFF)

09:45-10:00 Coffee break

10:00-12:00 Session 1: Fragmentation or Harmonization? Impact of the Judgment on National Implementations (Christina Angelopoulous, Jasmin Brieske, Finn Hümmer, Bernd Justin Jütte. Chair: Paul Keller, COMMUNIA)

12:00-13:30 Lunch break

13:30-15:00 Session 2: Balancing Copyright & Usage Rights in Practice (Daniel Holznagel, Martin Husovec, Natasha Mangal. Chair: Felix Reda, GFF)

15:00-15:30 Coffee break

15:30-17:00 Session 3: Beyond filters: Impacts of the Judgment on Freedom of Expression (Sabine Jacques, Till Kreutzer, Kevin O’Sullivan. Chair: Teresa Nobre, COMMUNIA)

17:00-19:00 COMMUNIA Reception

Participation is free of charge and a light lunch will be served.

The post Join us for the Filtered Futures conference on 19 September 2022 appeared first on COMMUNIA Association.

Mag ik een slimme deurbel ophangen als ik met vakantie ga?

IusMentis - 5 augustus 2022 - 8:09am

Wie op vakantie gaat doet er verstandig aan om een “slimme deurbel” te installeren, zo adviseert de politie. Dat las ik bij Security.nl. Het is deel van een serie adviezen, waaronder ook de bekende “zet je vakantie niet op Instagram” en “laat je planten in de vensterbank”. Het is opmerkelijk, omdat we al een paar jaar discussie hebben over slimme deurbellen versus privacy. Dit soort adviezen maakt het dan niet makkelijker.

Het is mij niet helemaal duidelijk hoe dat inbrekers afschrikt, een zichtbare beveiligingscamera zou net zo goed moeten werken. (Almere mat in 2018 een daling van 0.2%, niet significant.) Hooguit dat een zeker deel van de inbrekers aanbelt voordat ze een deur of raam kraakt, want dat is de snelste manier om erachter te komen of er iemand thuis is. Maar dan moet je dus niet aan de bel komen en zeggen “sorry ik zit in Thailand”.

Het grote probleem met deurbelcamera’s is dat ze de openbare weg filmen, meestal dan. Nieuwssite VPNGids onderzocht dat 87,6 procent van de 230.000 camera’s die geregistreerd staan in de politie-databank ‘Camera in Beeld’ de openbare weg filmt. Dat mag als dat onvermijdelijk is, en daar kom je toch al snel aan met een deurbel, gezien de meeste voordeuren uitkomen op de stoep. Maar voor mij is daarbij wel essentieel dat je deurbelcamera alleen aangaat als iemand aanbelt, en niet omgetoverd wordt tot een beveiligingscamera-die-eruit-ziet-als-deurbel.

De beste beveiliging tegen inbrekers is overigens technisch/fysiek: goede sloten, ook de achterdeur, verlichting die automatisch aangaat, anti-inbraakfolie op raampjes, zulke dingen.

Arnoud PS vanwege mijn vakantie heb ik twee weken zomerstop. En nee, geen permanent actieve slimme deurbel.

 

Het bericht Mag ik een slimme deurbel ophangen als ik met vakantie ga? verscheen eerst op Ius Mentis.

BMBF veröffentlicht OER-Strategie: Bringt das Papier die digitale Bildung in Deutschland voran?

iRights.info - 4 augustus 2022 - 4:13pm

Seit letzter Woche liegt sie vor: Die lang erwartete Strategie des Bundesministeriums für Bildung und Forschung (BMBF) für offene Bildungsmaterialien, besser bekannt als „Open Educational Resources“ (OER). Georg Fischer fasst das Papier zusammen und gibt eine erste Einschätzung zu den geplanten Maßnahmen.

Vorgestellt wurde das Strategie-Papier zusammen mit OERinfo, der Informationsstelle für Open Educational Resources, mit der auch iRights.info kooperiert. Der Erstellung war ein Konsultationsprozess vorausgegangen, bei dem interessierte Kreise und Expert*innen Stellungnahmen und Empfehlungen einbrachten.

OER

Unter „Open Educational Resources“, kurz OER, werden meist Lehr- und Lernmaterialien verstanden, die ungehinderter genutzt, kopiert, verändert und wiederveröffentlicht werden können als herkömmliche Materialien wie etwa klassische Schulbücher. Erreicht wird das durch freie Lizenzen, die den Verwendenden mehr erlauben als das Urheberrecht allein.

OER und digitale Bildung in Deutschland vorantreiben: Wie will das BMBF dabei vorgehen?

Das etwa 25 Seiten starke Strategie-Papier (PDF-Download hier) gliedert sich in zwei große Abschnitte: Zuerst ordnet das BMBF die Strategie ein und erklärt die Zielsetzung. Danach definiert das Papier sechs verschiedene Handlungsfelder, in denen das Ministerium offene Bildungsmaterialien stärken, fördern und strategisch verankern will.

Mit seiner OER-Strategie möchte das BMBF einen „tiefgreifende[n] Wandel der Lernkultur“ forcieren. Dadurch begegne das Ministerium dem generellen Defizit, das sich aus der Fortführung analoger Strukturen im Bildungsbereich ergeben würde:

Der Ausbau von OER-Strukturen und digitaler Bildung generell kann jedoch nicht die Fortschreibung analoger Bildungsinhalte und -strukturen bedeuten. Erfolgreiche Strategien im Analogen werden den Anforderungen und Chancen digitaler Medien und der Lehr- und Lernszenarien im 21. Jahrhundert und einer Kultur der Digitalität nicht gerecht.

Leitlinien und Anreize hin zu einer „Kultur der Offenheit“

Dem Bundesministerium ist es wichtig zu betonen, die großen Leitlinien für die OER-Förderung in Deutschland vorzugeben. Es möchte „wirksame Strukturen für OER“ unterstützen und „Impulse in der digitalen Bildung und für eine insgesamt veränderte Lehr- und Lernkultur“ setzen. Das solle durch „Anreizsysteme zur Erstellung und Nutzung von OER“ geschehen. Auch begrüßt und stärkt das BMBF explizit eine „Kultur der Offenheit“, die es erlaube, OER entwickeln, teilen und verbessern zu können.

Finanzielle Zuwendungen für OER-Projekte durch Bundesmittel dürften sich zukünftig an diesen Leitlinien orientieren. Die sogenannte „Kulturhoheit der Länder“, also die föderalen Zuständigkeiten der einzelnen Bundesländer bei Bildungsfragen, dürfte nicht tangiert sein. Zuletzt hatte etwa das Bundesland Nordrhein-Westfalen OER-Maßnahmen angekündigt und mit ORCA.nrw ein eigenes OER-Landesportal eingerichtet.

BMBF: OER sollen auf allen Ebenen des Bildungssystems wirksam werden

Wie aber will das Ministerium OER „als selbstverständliche Bestandteile digitaler Bildung auf allen Ebenen des Bildungssystems“ verankern? Dazu schweben dem Ministerium Maßnahmen in sechs Handlungsfeldern vor.

Zunächst sollen die OER-Kompetenzen im Bildungsbereich gestärkt werden. Das ist ein naheliegender Punkt, damit OER nicht (nur) von klassischen Schulbuchverlagen, sondern auch von Lehrkräften selber (weiter-)entwickelt werden können. Pädagogische Fachkräfte, also Lehrer*innen in Schulen, aber auch jene in Hochschulen, Bildungs- und Kultureinrichtungen, sollen in die Lage versetzt werden, didaktisch wertvolle Lehrmaterialien als OER erstellen, verbreiten und darauf zugreifen zu können. OER sollen daneben fester Bestandteil der Lehrpläne und Kompetenzen dazu über Fortbildungen vermittelt werden. Wer sich unsicher ist, soll Beratung und Unterstützung bekommen, etwa bei Rechts- und Lizenzfragen.

Diesen Ansatz unterstreichen auch die Schlagwörter Open Educational Practices (OEP) und Öffentliches Geld, Öffentliches Gut (ÖGÖG), die das zweite Handlungsfeld abstecken. Damit rücken die Prozesshaftigkeit und das Prinzip der Unabgeschlossenheit von OER in den Vordergrund: Denn offen lizenzierte Materialien haben den Vorteil, sich jederzeit anpassen und verbessern zu lassen. Dadurch werden Synergien mit der öffentlichen „Forschung, dem öffentlich-rechtlichen Rundfunk, aus Verlagen oder der pädagogischen Praxis“ erleichtert. OER sollen auf diese Weise zudem in ihrer Qualität gesichert werden. Rechtlich-technische Verriegelungen öffentlich finanzierter Lehrmaterialien (etwa durch DRM, Paywalls, etc. von privaten Unternehmen) weist das BMBF indirekt zurück. Auch die Vorstellung von Lehrkräften als „dauerhaft Lernende“ bewirbt das BMBF in dem Papier:

Das gemeinsame, iterative Erstellen, Mischen, Überarbeiten, Anpassen, Differenzieren, Individualisieren und Perfektionieren von Bildungsmaterialien ist gleichermaßen Grundlage und entscheidender Faktor, damit OER Gewinn bringend in der Bildung eingesetzt werden.

Im dritten Handlungsfeld identifiziert das Ministerium geeignete technische Mittel und Infrastrukturen, die den Bedarfen von OER (besser) gerecht werden. Dazu zählen neben dem gezielten Einsatz von Creative-Commons-Lizenzen insbesondere Suchmaschinen und Repositorien, Lernmanagement-Systeme und andere OER-Infrastruktursysteme mit passenden technischen Schnittstellen. Das BMBF betont den offenen Charakter durch die Forderung nach Open-Source-Programmen, mit denen sich Lock-in-Effekte, also schwer aufzubrechende Abhängigkeiten von einzelnen Anbietern, abwenden ließen.

Eine Brücke zwischen OER und Arbeitswelt sieht das Strategie-Papier auch vor: Das BMBF nennt dieses Handlungsfeld etwas kryptisch „Innovation und lernortübergreifende Bildung“. In diesem Kontext sieht das Ministerium Verbindungen zu außerschulischen und nonformalen Bildungsangeboten (konkret genannt: Bibliotheken und Volkshochschulen). Aber auch die berufliche Bildung, unter anderem bei „Ausbildungsbetrieben, Berufsschulen und Einrichtungen der überbetrieblichen Ausbildung“, adressiert das Papier. Das solle den Austausch zwischen den Institutionen befördern und etwaige Hürden abbauen.

Als Begleitung zu diesem komplexen und alles anderes als trivialen Transformations-Prozess sieht das BMBF rahmengebende wissenschaftliche Studien und praxisbezogene Forschung vor. Auch soll es Austauschformate geben, etwa Workshops, Barcamps oder Peer-Learning-Angebote. Solche „kooperative[n] Formate und Vernetzungsangebote mit ihren positiven Erfahrungen und Effekten für Institutionen, Lehrende und Lernende haben sich bei bisherigen Förderinitiativen des BMBF bewährt“, so das Ministerium in seinem Papier. Eine allgemeine Vernetzung und die Stärkung des Community-Gedankens von OER dürften davon profitieren.

Schließlich kontextualisiert das BMBF seine OER-Strategie, indem es das Zusammenführen von Initiativen und Akteuren digital unterstützter OER-Praxis als sechstes Handlungsfeld beschreibt. Hier sind verschiedene Angebote und Maßnahmen zum Zusammenspiel genannt, etwa der DigitalPakt Schule oder die Qualitätsoffensive Lehrerbildung. Offensichtlich stellt sich das Ministerium vor, OER-bezogene Bemühungen im Zusammenspiel mit bestehenden (oder zukünftigen) BMBF-Initiativen zu denken und praktisch zu verzahnen.

Welche Wirkung erzielt die OER-Strategie?

Es liegt in der Natur von Strategie-Papieren, dass sie sehr grundsätzlich formuliert sind. Das merken Leser*innen zum Beispiel daran, wie das Verhältnis von abstrakter, zukünftiger Vision und konkreten umzusetzenden Maßnahmen gestaltet ist. Das BMBF-Papier macht dabei keine Ausnahme. Viele Schlagworte, manchmal redundant wirkende Formulierungen und positiv besetzte Beispiele vermitteln eine Perspektive, unter der sich die angesprochenen Kreise wiederfinden und ihre Kräfte bündeln sollen.

Stellt man die rhetorischen Anteile eines solchen Papiers in Rechnung, klingt dennoch die umfassende Idee eines OER-Ökosystems durch. Diese nimmt die Vorteile der Offenheit genauso ernst wie die dafür zu überwindenden Hürden. Außerdem macht das BMBF durchaus glaubhaft: Will man OER als allgemeines Prinzip durchsetzen, braucht es mehr als Einzel-Initiativen. Es braucht eine koordinierte Anstrengung. Gerade die politische Legitimation von OER dürfte das Papier damit deutlich steigern.

Lob, Kritik, Verwunderung: Erste Reaktionen aus der OER-Szene zu Details und Gesamtkonzept

Das Bündnis Freie Bildung hatte bei der BMBF-Konsultation im Vorfeld teilgenommen und sich eingebracht. In einem Blogpost begrüßt die Initative die Strategie als „richtungsweisend“. Sie bemängelt allerdings den späten Zeitpunkt der Veröffentlichung: Während der Corona-bedingten Schul-Schließungen hätte es entsprechende OER-Leitlinien gut brauchen können. Daneben kritisiert das Bündnis Freie Bildung einzelne Punkte, etwa „die fehlende Verpflichtung zu CC0 und CC BY (-SA)“ oder die angedachte Rolle der Hochschulen, die das Papier „in erster Linie als forschende Akteur*innen“, nicht aber als „(zentrale) Akteur*innen in der Kompetenzentwicklung“ konzipiere.

Weniger auf die Details des Papiers, sondern mehr auf den gesamtstrategischen Ansatz bezogen äußert sich Dominic Orr. In einem englischsprachigen Blogpost hebt der Policy Analyst die Einbettung der Strategie in größere bildungspolitische Entwicklungslinien hervor. Er lobt, dass die OER-Strategie ambitioniert sei, experimentelle Ansätze herausstreiche und eine Erhöhung der sozialen Durchlässigkeit im Bildungssystem adressiere. Außerdem betont Orr, dass sich die Strategie an den UNESCO-Richtlinien für OER orientiere.

Nicht ganz so überzeugt kommentiert OER-Vertreter Jöran Muuß-Merholz das Papier auf OERinfo. Ihm zufolge seien zwar „viele interessante und erfreuliche Ansätze in der Strategie“ zu erkennen. Er kritisiert aber die im Papier verwendete OER-Definition. Diese entspreche nicht dem Stand der UNESCO oder anderer etablierter Definitionen, sondern falle wegen ihrer Einschränkungen dahinter zurück. Konkret meint Muuß-Merholz diese Passage:

OER sind Bildungsressourcen jeglicher Art, die meist als Materialien unter einer freien und offenen Lizenz, insbesondere einer CC-(Creative Commons)-Lizenz veröffentlicht werden. (Hervorhebung durch iRights.info).

Muuß-Merholz wertet die Einschränkung durch das Wort meist und eine ähnliche Formulierung nicht nur als Ungenauigkeiten. Vielmehr beträfen sie das Kernprinzip von OER. Die kritisierten Formulierungen seien nicht nachvollziehbar und „schlicht falsch“. Das öffne „nicht einen Türspalt, sondern ein Scheunentor für Beliebigkeit im Verständnis davon“, was OER seien, so Muuß-Merholz.

Auch die Form der Veröffentlichung sorgte für Wirbel

„Grau ist im Leben alle Theorie – aber entscheidend ist auf’m Platz.“ Die Fußball-Weisheit, die der Trainer Alfred Preißler eigentümlich für den Sport prägte, gilt auch hier. Denn entscheidend ist nun, wie die Adressat*innen der OER-Strategie – Lehrkräfte, Bildungsinstitutionen, aber auch Unternehmen – diese aufnehmen, interpretieren und in ihrem Alltag umsetzen. Werden aus den abstrakten Ideen wirksame Projekte innerhalb (und auch außerhalb) der vorgegebenen Leitlinien?

Bemerkenswert sind daher auch die Irritationen, die die Veröffentlichungsform der Strategie in der OER-Community auslöste: Einerseits die nicht-öffentliche Präsentation der Strategie per Video-Konferenz, wie das Zentrum für Wissenschaftsdidaktik auf Twitter bemerkt:

https://twitter.com/ZfW_RUB/status/1551578693536972802

Andererseits die technische Besonderheit, dass das PDF-Format des Strategie-Papiers zunächst einen Kopierschutz enthielt. Dieser erlaubte zwar das Markieren, aber nicht das Kopieren des Textes. Das veranlasste Jöran Muuß-Merholz dazu, eine kopierschutzfreie Version als Google-Document bereitzustellen.

Das BMBF hat gestern seine #OERstrategie veröffentlicht: https://t.co/4QMLqWKACq
Die PDF-Datei von dort erlaubt keine Markierungen oder Textkopien. Deswegen habe ich mir eine Kopie als Google Doc erstellt. Falls Ihr eine Kopie wollt, hier: https://t.co/a1UgST8r06 #OERde

— Jöran Muuß-Merholz (@joeranDE) July 30, 2022

Tatsächlich wirkt der Kopierschutz des Papiers auf den ersten Blick paradox. Denn es fordert ja selbst zum offenen Kopieren im Sinne von OER auf. Zumindest beförderte die Hürde die Kreativität der Community: Eine kopierschutzfreie und kollaborative Lösung war schnell gefunden. Für die Widrigkeiten, die eine umfassende Durchsetzung von OER im Bildungssektor zweifellos mit sich bringen, ist man dort also gerüstet.

iRights.info informiert und erklärt rund um das Thema „Urheberrecht und Kreativität in der digitalen Welt“.

Wir sind auch in den Sozialen Medien zu finden: Folgen Sie uns auf Twitter, Facebook oder Telegram!

The post BMBF veröffentlicht OER-Strategie: Bringt das Papier die digitale Bildung in Deutschland voran? appeared first on iRights.info.

Het einde van de petitie, maar niet van de strijd tegen biometrische surveillance

Bits of Freedom (BOF) - 4 augustus 2022 - 11:51am

In januari 2021 startten wij samen met maar liefst 75 andere organisaties in 20 Europese landen een burgerinitiatief tegen biometrische massasurveillance. Dat burgerinitiatief loopt nu ten einde. Maar dat betekent niet dat we niets meer gaan doen. Want we gaan door met de strijd tegen biometrische surveillance in de openbare ruimte. Om afscheid te nemen van de campagne blikken we terug: Wat hebben we in het afgelopen anderhalf jaar allemaal gedaan?

We deden onderzoek

We deden onderzoek om in kaart te brengen hoe biometrische surveillance technologie in de openbare ruimte van Europa wordt ingezet. Hoe krijgen mensen met deze technologie te maken? En wat kunnen ze er tegen doen?

Zo leerden we ook over hoe ineffectief sommige bescherming, zoals mondkapjes, tegen biometrische surveillance bleken te zijn. Al kun je ze wel gebruiken als fashion statement. Dat de beschermingsmiddelen die er zijn zo ineffectief zijn, onderstreept de noodzaak voor een verbod dat ons structurele bescherming biedt.

We creëerden bewustwording

We maakten deelbare beelden en video's om via sociale media aandacht te vragen voor de gevaren van biometrische surveillance in de openbare ruimte en het gebrek aan effectieve bescherming dat we hier tegen hebben. Daarmee creëerden we bewustwording over de noodzaak van structurele, effectieve bescherming tegen deze indringende technologie: Een breed verbod op biometrische surveillance in de openbare ruimte.

Om dit te doen trokken we zelfs papieren zakken over ons hoofd, die ook jij kon kopen in de webshop. Kennen jullie de #PaperBagSociety nog?


https://www.bitsoffreedom.nl/wp-content/uploads/2021/06/lang-NL.mp4 We waren zichtbaar in de openbare ruimte

We waren niet alleen online zichtbaar, maar ook op de straat. Daar hingen we een paar honderd posters, verspreid over 5 grote steden in Nederland.

Onze posters in het straatbeeld

We gingen het gesprek aan en behaalden zichtbaar resultaat in de lobby

We gingen in vele vormen en op vele plaatsen het gesprek aan. We stonden voor zalen, camera's en webcams. We spraken met onderzoekers, journalisten en beleidsmakers. En met succes. Zo spraken vooraanstaande Europese politici zich uit voor een breder verbod op biometrische surveillance in de openbare ruimte. En pleitten ook de Europese toezichthouders voor een breed verbod in hun richtlijnen. Op die manier hebben de stemmen van alle burgers die zich voor betere bescherming tegen biometrische surveillance hebben uitgesproken nu al bijgedragen aan verandering!

Dit belangrijke werk zullen we blijven doen. Want de petitie is misschien klaar, maar de strijd tegen biometrische massasurveillance gaat door. Samen met de ReclaimYourFace-coalitie blijven we ons inzetten voor een breed verbod op biometrische surveillance!

Categorieën: Openbaarheid, Privacy, Rechten

Zelfregulering lost niets op

Bits of Freedom (BOF) - 3 augustus 2022 - 5:19pm

Zelfregulering is geen effectief middel. Voor onze online omgeving worden telkens gedragscodes opgesteld: partijen die zich verbinden aan een set regels op vrijwillige basis. Twee bekende gedragscodes, één over desinformatie en één over politieke advertenties, zetten geen zoden aan de dijk en daarom investeert de EU in harde wetgeving om deze zelfreguleringen aan te vullen en te vervangen.

Zelfregulering van ons digitale rechtenveld

In de praktijk komt zelfregulering neer op een vorm van regulering waarbij partijen zich op vrijwillige basis verbinden tot het nakomen van een set regels. In theorie is zelfregulering een soort wetgeving zonder enige overheidsbemoeienis. Maar in de praktijk is het vaak juist een autoriteit die verzoekt tot het opstellen van zelfregulering. En daarmee vooral zelf de verantwoordelijkheid afschuift.

In het digitale rechtenveld wordt er vaak naar zelfregulering gegrepen. Een bekend voorbeeld daarvan is de, onlangs vernieuwde, gedragscode waarin online platformen zich verbinden om desinformatie tegen te gaan - opgesteld op initiatief van de Europese Commissie. Een ander voorbeeld is de gedragscode waarin Nederlandse politieke partijen ten doel hebben om politieke advertenties transparant(er) te maken - opgesteld op initiatief van het Ministerie van BZK.

Want waarom zouden platformen en politieke partijen inleveren op hun eigen belang om onze belangen na te streven, als ze daar niet toe worden gedwongen?

Zelfregulering is ineffectief

Zelfregulering werkt niet. Dat geldt voor zowel grote online platformen als voor politieke partijen. Grote online platformen willen vooral geld verdienen. En ze vinden het niet erg als andermans belangen daar onder lijden. Facebook-klokkenluider Frances Haugen kwam niet voor niets met de boodschap dat Facebook altijd haar eigen winst zal verkiezen boven onze veiligheid. En politieke partijen willen vooral stemmen winnen. Stemmen win je met effectief beleid waar de rechten van de stemmers centraal staan, niet met manipulatieve microtargeting. Echt effectieve maatregelen tegen desinformatie en manipulatieve politieke advertenties zijn dus vaak niet gunstig voor platformen en politieke partijen. En daarom zullen ze zichzelf nooit zulke maatregelen opleggen. Want waarom zouden platformen en politieke partijen inleveren op hun eigen belang om onze belangen na te streven, als ze daar niet toe worden gedwongen?

Die gedragscodes werken niet

Ook uit de praktijk is gebleken dat zelfregulering ineffectief is. Beide gedragscodes zetten geen zoden aan de dijk. Daarom zet de EU nu in op échte wetgeving.

De gedragscode tegen desinformatie stamt uit 2018 en sindsdien is desinformatie juist groter dan ooit. Denk maar aan de bestorming van het Capitool, de coronapandemie en de oorlog in Oekraïne. De initiatiefnemer van die gedragscode, de Europese Commissie, heeft dat ook door. In de Digital Services Act, de wet die online platformen zal reguleren, zijn veel maatregelen tegen desinformatie opgenomen. Door deze ontwikkelingen komen er afdwingbare regels die desinformatie daadwerkelijk tegen gaan.

Ook de gedragscode over politieke advertenties snijdt geen hout (en dat hadden wij al voorspeld). Twee grote politieke partijen, FvD en PVV, ondertekenden 'm niet. In de gedragscode beloven partijen zich aan ethische grenzen te houden bij microtargetting. Maar de ethische grens van de één is de ethische grens van de ander niet. Deze gedragscode is dus niet universeel toepasbaar. Dat ook deze gedragscode niet werkt, wordt wederom opgemerkt door de EU. De Europese Commissie kwam eind vorig jaar met een wetsvoorstel omtrent politieke advertenties waarin afdwingbare regels komen te staan.

Gewoon die ineffectieve stap overslaan, dan hebben we sneller regels die onze digitale burgerrechten effectief beschermen!

Skip zelfregulering en zet in op wetgeving

Kortom: zelfregulering is geen effectief middel om online desinformatie of manipulatie door politieke advertenties tegen te gaan. Dat hadden we al voorspeld, maar het is ook nog eens in de praktijk gebleken. Daarom sporen wij wetgevers aan om vooral niet meer te investeren in zelfregulering en vooral wél te investeren in harde wetgeving. Gewoon die ineffectieve stap overslaan, dan hebben we sneller regels die onze digitale burgerrechten effectief beschermen!

 

Doneer aan Bits of Freedom en steun ons werk op harde wetgeving!

Categorieën: Openbaarheid, Privacy, Rechten

Wat er in Brussel speelt

Bits of Freedom (BOF) - 3 augustus 2022 - 2:06pm

Één van de prioriteiten van de huidige Europese Commissie is "een Europa dat klaar is voor het digitale tijdperk". Dat betekent dat er vanuit Brussel veel wetgeving over digitalisering aan komt. En op die wetten doen wij veel werk. We geven je hier een overzicht van de nieuwe Europese regels waar we ons mee bezig houden, wat onze positie daarop is en in welke fase van het proces we nu zijn.

Artifical Intelligence Act

De Artificial Intelligence Act is de wet die kunstmatige intelligentie moet gaan reguleren. Burgers moeten er volgens ons op kunnen vertrouwen dat technologie wordt ingezet op een veilige manier, die voldoet aan de wet. De fundamentele rechten van burgers moeten daarbij geborgd worden. In dat kader zien we nog veel verbeterpunten voor het AI-Act-voorstel van de Europese Commissie. Zo zien we graag een geheel verbod op biometrische surveillance in de publieke ruimte. En we willen dat manipulatie en zogenaamde 'social scoring' van het gedrag van burgers verboden wordt. Ook willen we burgers die aan kunstmatige intelligentie-systemen onderworpen worden, beter beschermen.

Op dit moment zijn het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie bezig met de invulling van de AI Act. Ons werk bestaat dus uit het aanmoedigen van politici om een stap verder te gaan dan de Europese Commissie, zodat onze mensenrechten beter worden beschermd.

Rules to prevent and combat child sexual abuse regulation (CSAR)

Deze wet moet kinderen beschermen tegen seksueel misbruik. Maar het voorstel van de Europese Commissie slaat de plank volledig mis en zal vertrouwelijkheid op internet opheffen. In dat voorstel worden bedrijven namelijk gedwongen om mee te kijken met wat internetgebruikers bijvoorbeeld via een chat-app als Whatsapp of een platform als Instagram met elkaar delen. De Commissie lijkt dus van encryptie af te willen.

Het wetsvoorstel ligt er pas sinds mei. Dat betekent dat het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie nu hun positie moeten gaan bepalen. Wij gaan dus de komende tijd met hen in gesprek, om ze uit te leggen dat het opheffen van vertrouwelijkheid op internet niets oplost. En we sporen de Nederlandse regering aan om zich nu in Brussel uit te spreken tegen het voorstel van de Commissie.

Maar het voorstel van de Europese Commissie slaat de plank volledig mis en zal vertrouwelijkheid op internet opheffen.

Political advertising regulation (PAR)

De political advertising regulation zal transparantie van politieke advertenties moeten gaan waarborgen en op tracking gebaseerde politieke advertenties en amplificatie reguleren. Betere regels rondom politieke advertenties zijn hard nodig, na schandalen als Cambridge Analytica en de leugens van Facebook over verkiezingsmanipulatie. We zijn nog bezig met dit voorstel analyseren. Wat we al wel kwijt kunnen: het is fijn dat kiezers hierdoor meer inzicht krijgen, maar het voorstel moet worden aangepast om burgers progressiever en effectiever te beschermen tegen politieke manipulatie.

Het wetsvoorstel is afgelopen winter bekend gemaakt. En ook hier geldt dat het nu in handen van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie ligt. Wij houden ons dus voorlopig bezig met beleidsbeïnvloeding bij die instanties.

Digital Services Act

De Digital Services Act (DSA) is de wet die gebruikers moet beschermen tegen online platformen. Deze wet reguleert online platformen, waardoor gebruikers weer controle moeten krijgen over hun online communicatie. In deze blog schreven we over de voor ons belangrijkste punten uit de wet. De wet stelt regels voor op tracking gebaseerde advertenties, aanbevelingssystemen, manipulatieve interfaces en contentmoderatie. Het is niet de progressiefste wet, maar we zijn blij met de stappen die worden gezet.

Komend najaar wordt de definitieve tekst verwacht, en de wet treedt begin 2024 in werking. De komende maanden zullen wij ons bezig houden met de uitrol van de wet: zodat we niet alleen in theorie, maar ook in de praktijk beschermd worden.

Het is niet de progressiefste wet, maar we zijn blij met de stappen die worden gezet.

Digital Markets Act

De Digital Markets Act (DMA) is de wet die de marktmacht van grote platformen moet gaan breken. Hierin zijn onder andere regels opgenomen over interoperabiliteit: waardoor we van de ene app berichten kunnen sturen naar de andere app. Ook komt er meer keuzevrijheid over welke app store en software mensen willen gebruiken. En regels over overnames van andere apps.

Voor de DMA geldt hetzelfde als de DSA: de definitieve tekst wordt in het najaar verwacht en de wet treedt begin 2024 in werking.

Dit werk kunnen we alleen doen dankzij jouw steun. Doneer aan ons en steun internetvrijheid!

Categorieën: Openbaarheid, Privacy, Rechten

Raad van State vernietigt AVG-boete VoetbalTV van 575.000 euro

IusMentis - 3 augustus 2022 - 8:14am

Streamingdienst VoetbalTV van Talpa en de KNVB hoeft een boete van 575.000 euro die het van de Autoriteit Persoonsgegevens kreeg opgelegd voor het overtreden van de AVG niet te betalen, zo heeft de Raad van State geoordeeld. Dat meldde Security.nl onlangs. De hoogste bestuursrechter volgt daarmee de rechter die in 2020 hetzelfde bepaalde. Jammer voor juristen is wel dat de uitspraak puur op een formaliteit is beslist, zodat we nog steeds geen inhoudelijke discussie hebben over wat nu een “commercieel belang” is en hoe dat meeweegt in de afweging van persoonsgegevens versus persvrijheid.

Privacytoezichthouder AP was in 2018 geleden een onderzoek gestart naar het videoplatform, waarvan de bedoeling was dat men amateurvoetbalwedstrijden uit heel Nederland zou uitzenden. Maar omdat men onzekerheid voelde of dat wel mag van de AVG, kwam het niet op gang. VoetbalTV vond dat zij die beelden mocht maken zonder iedere voetballer individueel toestemming te vragen. Dat zou immers ook een onvoorstelbare administratieve ramp zijn geweest,  zeker omdat je toestemming op ieder moment kan intrekken – zeg, 30 seconden na een achterstand. VoetbalTV moest het hebben van het zogeheten gerechtvaardigd belang, waarmee je in beginsel de privacy mag passeren als je genoeg waarborgen neemt en jouw belang zo inkleedt dat het zwaarder weegt.

Alleen, wat voor belangen moet het dan om gaan? De AVG zwijgt hierover, en noemt alleen indirect een aantal zaken. Vrijheid van meningsuiting (journalistiek) is enerzijds een voorbeeld, anderzijds worden specifieke dingen als ‘bewaking’ en ‘direct marketing’ genoemd. De AP was er eens goed voor gaan zitten en kwam met een principieel standpunt: Wat ook niet als een gerechtvaardigd belang kwalificeert, is bijvoorbeeld: het enkel dienen van zuiver commerciële belangen, winstmaximalisatie, het zonder gerechtvaardigd belang volgen van het gedrag van werknemers of het (koop)gedrag van (potentiële) klanten, etc. Om als “gerechtvaardigd” belang te tellen, moest het belang eigenlijk gewoon tot een wettelijk recht te herleiden zijn. Vrijheid van meningsuiting dus, dat is een grondrecht dus daar kun je op gaan zitten. Vervolgens krijg je dan een belangenafweging die al dan niet pro-uitingsvrijheid kan uitvallen. Maar als je komt met “ik wil heel amateurvoetballend Nederland filmen en dat uitzenden als betaal-tv” dan is dat zuiver commercieel en dan gaan we het niet eens hébben over een belangenafweging. Bah, commercie, dat telt niet.

In 2020 gaf de rechter VoetbalTV gelijk: niet alleen juridische, maar ook allerhande feitelijke, economische en ideële belangen kunnen dus als gerechtvaardigd belang kwalificeren. Je moet dat natuurlijk wel onderbouwen, en dat zal niet meevallen, maar het kán. De Raad van State ziet het ook zo. En vooral, je moet als toezichthouder ook daadwerkelijk de discussie aangaan op basis van wat de verwerkingsverantwoordelijke stelt: Het is aan de verwerkingsverantwoordelijke om te stellen wat het belang bij de verwerking is, waarom die verwerking noodzakelijk is en dat hij hiernaar moet handelen. Het is aan de AP om te beoordelen wat de verwerkingsverantwoordelijke werkelijk doet, te bezien of gestelde belangen daarmee overeenkomen en ook werkelijk worden behartigd door de verwerking en of deze gerechtvaardigd zijn. Alleen al omdat de AP alles “zuiver commercieel” had genoemd en VoetbalTV ook een paar niet-commerciële, is het besluit van de AP niet goed onderbouwd. Voor wie het wil weten: a. de vergroting van de betrokkenheid en het spelplezier van voetballiefhebbers, inclusief dat van spelers die in beeld worden gebracht, b. het kunnen uitvoeren van technische analyses voor/door trainers en/of analisten van de voetbalclubs en derde partijen en c. het bieden van de mogelijkheid aan onder andere spelers, vrienden en familieleden om wedstrijden op afstand (terug) te kunnen kijken, bijvoorbeeld als zij daarbij niet fysiek aanwezig kunnen zijn. Dat mag je niet sterk vinden, maar de RvS zegt dus dat je niet op voorhand kunt zeggen “het is alleen maar commercieel dus wegwezen”. Je moet toetsen of deze belangen worden gehaald en in welke mate, en op basis daarvan pas je oordeel vellen. Hiermee blijft de deur voor VoetbalTV dus een klein beetje op een kier staan, hoewel het faillissement nog steeds niet is opgeheven.

Arnoud

Het bericht Raad van State vernietigt AVG-boete VoetbalTV van 575.000 euro verscheen eerst op Ius Mentis.

Kun je op staande voet worden ontslagen als je de verkeerde coronatest hebt opgestuurd?

IusMentis - 1 augustus 2022 - 8:15am

AlexandraKoch / Pixabay

Op staande voet ontslagen omdat je een van internet geplukte coronatest had opgestuurd naar je werkgever, kan dat? Een tandarts uit Spijkenisse dacht van wel, en gooide de assistente die een dergelijke test opstuurde meteen buiten. Die stapte naar de rechter om dit aan te vechten, en het vonnis geeft haar gelijk.

De werknemer had in januari dit jaar een foto van een positieve coronatest naar de werkgever gestuurd, alleen was die niet van haar. Brononderzoek (gokje: Google omgekeerd afbeeldingen zoeken) liet zien dat die foto al gepubliceerd was. Dat riekt naar kwade opzet: je wilt een dagje vrij, je googelt een positieve coronatest en stuurt die op als ziekmelding. Door [verweerster01] is echter aangevoerd dat zij deze foto per ongeluk naar [de werkgever] heeft gestuurd. Ter zitting heeft [verweerster01] verklaard dat zij op 26 januari 2022 een zelftest op het werk heeft gedaan, dat die zelftest weliswaar wazig was, maar wel een positieve uitslag gaf, dat zij een foto van de zelftest had gemaakt maar de zelftest niet mee naar huis had genomen en dat zij door haar manager naar huis was gestuurd om een afspraak bij de GGD te maken. Terwijl ze telefonisch in de wacht stond bij de GGD ontving [verweerster01] het volgende Whatsappbericht van mevrouw [naam01] : “Hi, ineens was jij weg. Kun jij vandaag wel de pcr test zo snel mogelijk inplannen?? Heb jij een foto van de test?” . [verweerster01] heeft vervolgens de verkeerde foto toegestuurd . Nader onderzoek aan de telefoon liet zien dat de werknemer acht foto’s van zelftesten op haar telefoon had staan, allemaal op diezelfde dag verkregen. Zij gebruikte deze foto’s naar eigen zeggen om een blog over corona mee te illustreren. Eén van de foto’s was op 26 januari 2022 om 08:49 uur gemaakt in de praktijk, hoewel deze foto er nogal vaag uitzag was dat nog wel te herkennen.

De rechter laat dan doorwegen dat de werkgever in een stress-situatie (wachtend bij de GGD op een coronatest) een vrij dringend beroep deed om nu een foto te sturen, en dat ze dan vanaf haar telefoon de verkeerde selecteert. Dat is een slordigheid, maar zeker niet op het niveau dat een ontslag op staande voet gerechtvaardigd zou moeten zijn.

Arnoud

 

Het bericht Kun je op staande voet worden ontslagen als je de verkeerde coronatest hebt opgestuurd? verscheen eerst op Ius Mentis.

Vier Verlage verklagen das Internet Archive wegen „Notfall-Bibliothek“

iRights.info - 29 juli 2022 - 10:28am

In den USA verklagen mehrere große Verlage das Internet Archive, weil sie ihre Urheberrechte verletzt sehen. Das bedroht die Existenz des digitalen Archivs und kann neue Konflikte zwischen Verlagen und Bibliotheken um digitale Ausleihen schüren.

Bekannt ist das Internet Archive vor allem für seine Internet-Zeitreisemaschine „Wayback Machine“. Damit lassen sich alte oder zwischenzeitlich gelöschte Websites in früheren Versionen am heimischen Bildschirm aufrufen.

Außerdem bietet das Internet Archive mit der digitalen Ausleihe von Büchern eine weitere beliebte Funktion, die das Prinzip physischer Bibliotheken nachahmt. Wie Nutzer*innen damit arbeiten können, erklärt iRights.info hier:

Tipps für das Internet Archive: Wie Wayback Machine und die digitale Bücherausleihe funktionieren

Durch alte Websites surfen oder kostenlos digitale Bücher ausleihen, die woanders nicht zu kriegen sind? Mit dem Internet Archive kein Problem. Wir stellen das Portal vor, verraten ein paar Kniffe und zeigen, wie die Suche am besten gelingt. » mehr

Die Klage der Verlage

Vier Verlage sind allerdings nicht vom Internet Archive begeistert. Ihre Klage geht zurück auf das Jahr 2020 und den Beginn der Corona-Pandemie in den USA: Während der Pandemie-bedingten Schließung zahlreicher Bibliotheken, Schulen und Universitäten bot das Internet Archive für einige Wochen eine sogenannte „Notfall-Bibliothek“ („National Emergency Library“) mit liberalisierten Bedingungen für die digitale Ausleihe an.

Normalerweise kann ein digitales Buch immer nur von einer begrenzten Anzahl an Personen gleichzeitig „ausgeliehen“ werden (in der Regel: eine Person). Der Zugriff auf die digitalen Ausgaben wird über das sogenannte „Controlled Digital Lending“ (CDL) künstlich beschränkt, das Ausleih-Prinzip von physischen Büchern und Bibliotheken virtuell nachgeahmt.

Kontrollverlust bei digitaler Buchausleihe?

Die CDL-Beschränkungen hob das Internet Archive für den Zeitraum der Corona-Schließungen bis Juni 2020 auf. Das schürte Ärger bei Autor*innen und Verlagen: Die vier US-Verlage Hachette, Wiley, HarperCollins und Penguin Random House reichten eine Klage ein. Sie sind der Ansicht, dass das Internet Archive in dieser Zeit Urheberrechte verletzt hat.

In der Klageschrift beziffern die Verlage ihren Schaden auf rund 19 Millionen Dollar, wie netzpolitik.org berichtet. Das entspreche etwa dem Jahresbudget des digitalen Archivs und bedrohe daher seine Existenz. Gemeinnützige Organisationen wie Creative Commons oder die Electronic Frontier Foundation (EFF) solidarisierten sich bereits mit dem Internet Archive. Die EFF übernimmt zudem die juristische Verteidigung und veröffentlichte die Klageschrift.

Gemeinnütziger Vorstoß wird zum Bumerang

Die Klage liest sich stellenweise so, als hielten die Verlage das Internet Archive für eine Piraterie-Plattform, die das US-amerikanische Verlagswesen wesentlich gefährde. Dabei ist der Hintergrund in Wirklichkeit die große Herausforderung, die die Pandemie der Welt im Frühjahr 2020 bescherte.

So entwickelten zahlreiche Organisationen offene(re) Zugänge zu ihren Gütern oder stießen zumindest Diskussionen dazu an, etwa durch neue Lizenzmodelle, die Lockerung von Patenten oder den temporären Zugang zu ihren Katalogen. Das sind gemeinnützige Vorstöße, die der Öfffentlichkeit zu Gute kamen. Die Aktion des Internet Archive sollte ebenfalls in diesem Zusammenhang gesehen werden.

Sammeln, bewahren, zugänglich machen: So arbeitet das „Internet Archive“

Vor 20 Jahren gründete sich in den USA die gemeinnützige Organisation „Internet Archive“. Sie hat sich zur Aufgabe gemacht, Webseiten, Texte, Fotos, Audio- und Video-Werke sowie Videospiele und Software dauerhaft zu speichern und zur Verfügung zu stellen. Alexis Rossi vom Internet Archive beschreibt, wie sich dessen Arbeitsfelder und Ziele fortentwickelt haben. » mehr

Bereits 1996 wurde das Internet Archive als gemeinnützige Organisation gegründet, die der Öffentlichkeit digitale Kopien von Büchern, Filmen, Musik, Software, Spielen oder anderen Inhalten zur Verfügung stellt. Das vereinfacht den Zugang zu Wissen und kulturellen Werken, für heutige genauso wie für zukünftige Generationen. Auch groß angelegte Digitalisierungsprojekte, beispielsweise für Schallplatten oder VHS-Kassetten, gehören zum Programm des digitalen Archivs.

Half miljoen boete voor man die overstapte naar concurrent

IusMentis - 29 juli 2022 - 8:12am

PeggyMarco / Pixabay

Een werknemer van een handelsbedrijf die overstapte naar een concurrent moet een half miljoen euro aan boetes betalen. Dat meldde RTL Nieuws dinsdag. Volgens de rechter schond hij zijn concurrentie-, relatie- en geheimhoudingsbeding. Dat was even schrikken voor vele lezers die in de ICT werken, want daar zijn zulke bedingen schering en inslag. Kan dat dan zomaar? Nou ja, dit is het recht: er kan veel, maar zelden zomaar. En dit is wel een uitzondering.

De man werkte sinds 2017 bij het Leidse handelsbedrijf West Coast Supply, dat twee jaar eerder was ontstaan na splitsing van het Amsterdamse handelsbedrijf Van Caem Klerks Group (VCKG). Hij stapte in 2020 over naar de andere helft van de splitsing, Van Caem, en benaderde vanuit daar oude zakenrelaties. Dat kwam bij de oude werkgever terecht, die daarop erg boos werd en met de boeteclausule ging zwaaien.

Het vonnis laat zien dat dit niet eeen heel normale zaak was. Zo lees ik dat de man de bedrijfscontacten meegenomen had op een usb-stick, wat toch iets anders is dan toevallig een oud contact tegenkomen op Linkedin of een klant die je mailt omdat hij je bij de nieuwe werkgever op de site zag staan. Ook zie ik dat na een bewijsbeslag de man vroeg een urgent privételefoontje te mogen plegen, waarna hij de bedrijfsjurist van zijn nieuwe werkgever belde, die een Sanderinkje deed: de laptop en telefoon van het werk bleken volledig gewist. Na de proeftijd werd er nog wat gegoocheld met een holding en een verkapt zelfstandige-constructie, als ik het goed lees.

Dat zijn allemaal dingen waardoor rechters niet heel goed gestemd je rechtszaak ingaan, zeg maar. De ex-werkgever zette dan ook grof geschut in: niet alleen het concurrentiebeding overtreden, maar ook de relatie-, geheimhoudings- en antironselbedingen en de boetes daarbij maximaal doorberekend. De verweren waren zeg maar niet heel sterk, ik lees in het vonnis alleen gepiep over formaliteiten zoals dat het beding in het Engels was geschreven en dat de bedingen zo onduidelijk zijn dat ze tegen de openbare orde zouden zijn (art. 3:40 BW). Ook kwam ineens het verwijt naar boven dat hij weggepest was, iets dat in tegenspraak bleek met wat bij het exitgesprek was besproken.

Toch gaat de rechter een stukje mee: het concurrentiebeding was wel erg lang, en wordt dus beperkt naar 12 maanden. (Normaal is het raar dat een onredelijk beding van een arbeidscontract zo wordt beperkt in plaats van geschrapt, want als werkgever heb je dan geen prikkel om iets netjes te regelen. Maar hier was het beding uitgebreid onderhandeld en besproken.) Voor de rest is er weinig genade: het optellen van de overtredingen levert volgens de letter van het contract een totale boete op van een miljoen euro.

Dat is alleen niet billijk voor de rechter, dus moet de man een half miljoen betalen. Dit is waar techneuten en juristen uit elkaar gaan: dat je met een keurige formule tot bedrag M komt en vervolgens vanwege je onderbuik dat door twee doet. Maar dat is wel hoe het recht werkt. De rechter laat meewegen dat de impact van een en ander (de indirecte schade, zeg maar) niet heel sterk is onderbouwd, hoewel wel duidelijk is dat er enige schade is berokkend met dit overtreden van het contract. Wat ook van belang is, is dat de nieuwe werkgever al had toegezegd de boete op zich te nemen, in het jargon hem had gevrijwaard.

Voor al die ICT’ers die ook dergelijke bedingen hebben: ja, het is dus handhaafbaar maar realiseer je ook dat het pas zo hoog oploopt als je zelf ook bewust dingen doet die écht niet de bedoeling zijn. Dat ene als bewijs naar je privé geforwarde mailtje omdat je bang was voor een arbeidsgeschil of die oude usbstick van het werk die nog in een la op zolder ligt, dat is echt niet hetzelfde als wat deze meneer had uitgehaald. Maak je je zorgen of je aan zo’n beding gehouden kan worden, overleg dan (bij voorkeur na voorspraak met je rechtsbijstand of advocaat) met je werkgever of er een uitzondering op papier gezet kan worden. En je nieuwe werkgever kan ook zeker vaak bereid zijn het beding af te kopen.

Maar vooral: speel het volgens de juridische regels, en ga dus géén rare trucs uithalen zoals het op afstand wissen van de gegevensdrager waar de meegenomen informatie op staat. Neem sowieso geen informatie mee, want hoewel concurrentiebedingen (niet werken bij de concurrent) vaak onderuit gaan, blijven relatiebedingen (geen contact met deze klanten/leveranciers) en met name geheimhouding (niet meenemen wat je van werkgever kreeg) eigenlijk altijd overeind.

Arnoud

 

Het bericht Half miljoen boete voor man die overstapte naar concurrent verscheen eerst op Ius Mentis.

Trouw: politie houdt van 9 miljoen mensen automatisch levensgebeurtenissen bij

IusMentis - 28 juli 2022 - 8:17am

Iedereen met wie de politie ooit contact heeft gehad, staat in de computer. Dat bracht Trouw onlangs (via). De gegevens zijn afkomstig uit de Basis Registratie Personen (BRP) en worden automatisch door politie opgevraagd. De politie verzamelt zo informatie over onder anderen verdachten, slachtoffers, getuigen of mensen die ooit een aangifte hebben gedaan. Dit gebeurt al jaren (al in 2015 waren er zorgen) maar de politie lijkt niet van zins te stoppen. Huh.

De gegevens worden nooit verwijderd, zelfs niet na het overlijden van een persoon. Dat meldt Tweakers erbij. De politie volgt op deze manier steeds meer mensen en bewaart zo ook onnodig informatie die niet langer van belang is voor een bepaalde zaak. Een woordvoerder van de politie reageert naar Trouw met “Voor het gebruik en actueel houden van die gegevens hebben we een juridische grondslag.”

Dat zal de Wet politiegegevens zijn, want artikel 4 lid 1 daarvan bepaalt dat de politie ervoor moet zorgen dat persoonsgegevens in hun bestanden “juist en nauwkeurig” zijn. Ben je dus met iemand bezig, dan is verdedigbaar dat je via de BRP bijhoudt of die persoon verhuist.

Dit is alleen niet hetzelfde als van alle personen die ooit met de politie spraken (het gaat ook over getuigen en mensen die een keer 0900-8844 bellen)  continu de gegevens actualiseren. Want diezelfde Wpg bepaalt ook De verwerkingsverantwoordelijke treft de nodige maatregelen opdat politiegegevens worden verwijderd of vernietigd zodra zij niet langer noodzakelijk zijn voor het doel waarvoor zij zijn verwerkt of dit door enige wettelijke bepaling wordt vereist. Als iemand ooit een melding deed van bijvoorbeeld een ongeval of een inmiddels geseponeerd strafbaar feit, dan is er geen reden meer om die gegevens te houden. En als je ze al wil houden voor het geval dat, dan is er geen reden om van die persoon de BPR gegevens er steeds weer bij te pakken. Een historisch dossier is precies dat.

Voor mij zit de verklaring uiteindelijk in de laatste alinea bij Security.nl: Dat de situatie nog altijd niet is aangepast komt volgens de politie doordat het om grote logge applicaties gaat die niet zomaar zijn uit te zetten. Het zou me inderdaad helemaal niets verbazen als de applicatie zo gebouwd is dat deze alle betrokkenen uit het eigen bestand synchroniseert met de BRP, en dat er geen selectieknopje is of filter voor “alleen iedereen in actieve dossiers” of “alleen indien betrokkene verdachte” of iets dergelijks. Maar goed: “We hebben zelf de conclusie getrokken dat we met minder gegevens toe kunnen, en daar werken we aan”, aldus Henk Geveke van de korpsleiding.

Arnoud

 

Het bericht Trouw: politie houdt van 9 miljoen mensen automatisch levensgebeurtenissen bij verscheen eerst op Ius Mentis.

Die Panoramafreiheit: Wann darf man Gebäude fotografieren?

iRights.info - 27 juli 2022 - 9:24am

Wer Fotos macht, hat es mit verschiedenen Rechten zu tun. Welche das sind, hängt insbesondere davon ab, ob man Personen oder Dinge fotografiert. Auch Gebäude genießen in der Regel urheberrechtlichen Schutz. Was das bedeutet und wie die Panoramafreiheit Abhilfe schaffen kann, erläutert der erste Teil unseres Fotografie-Schwerpunkts.

Die meisten Fotos, die heutzutage gemacht werden, sind Selbstporträts. Einer Studie des Verbands der IT-Branche bitkom aus dem Jahr 2021 zu Folge machen vor allem junge Leute zwischen 16 und 29 Jahren fast täglich Selfies und veröffentlichen diese anschließend in sozialen Medien. Urheberrechtlich wirft dieses Phänomen keine besonderen Fragen auf: Denn grundsätzlich darf jede*r die eigenen Fotos von sich selbst so verwenden, wie er oder sie möchte – Urheber*in und Modell fallen bei Selfies zusammen.

Sind auf einem Selfie Tätowierungen zu sehen, können sich ausnahmsweise urheberrechtliche Fragen stellen. Tattoos genießen in der Regel urheberrechtlichen Schutz. Allerdings ist auch dann eine Veröffentlichung in sozialen Netzwerken grundsätzlich erlaubt, wie dieser Text erläutert.

Fotografiert man andere Personen als sich selbst, geht es juristisch vor allem um das Recht am eigenen Bild und datenschutzrechtliche Vorgaben. Was das genau bedeutet und ob man immer eine Einwilligung der fotografierten Person braucht, darum geht es im zweiten Teil.

Gebäude als „Werke der Baukunst geschützt“

Welche Werkarten urheberrechtlich geschützt sind, legt Paragraf 2 Urheberrechtsgesetz (UrhG) fest. Neben den klassischen Werkarten wie Musikstücke oder Texte zählen auch die „Werke der Baukunst“ sowie die Entwürfe dieser zum Schutzbereich. Allerdings ist das Urheberrecht für Architekturpläne und die fertigen Bauwerke – wie bei allen Werken – an bestimmte Voraussetzungen geknüpft: Es entsteht nur, wenn das Gebäude eine gewisse Schöpfungshöhe erreicht, also Ergebnis einer persönlich geistigen Schöpfung ist. Kennzeichnend dafür sind insbesondere die Merkmale der Individualität und Originalität.

Wo genau die Linie zwischen Schöpfungshöhe und Alltäglichem verläuft, ist oft nicht leicht zu sagen. Das Urheberrecht ist dabei eher großzügig und stellt keine besonders hohen Anforderungen an den kreativen und schöpferischen Umfang eines Werkes. So sind die meisten architektonischen Entwürfe und Bauten urheberrechtlich geschützt.

Auch Teile eines Bauwerks können urheberrechtlich geschützt sein, wenn sie die notwendige Schöpfungshöhe erreichen und ein vom Rest des Bauwerks eigenständiges Werk darstellen. Das könnte beispielsweise bei einem kunstvoll gestalteten Buntglasfenster oder einem individuell gestalteten Gartentor der Fall sein.

Fotos von Gebäuden: Von außen erlaubt

Besteht an einem Werk ein Urheberrecht, müssen andere den Urheber oder die Rechteinhaberin grundsätzlich um Erlaubnis fragen, wenn sie Fotos des Werkes veröffentlichen wollen. Denn den Urheber*innen stehen zunächst alle Bildrechte an ihren Werken zu.

Eine Einschränkung von diesem Grundsatz macht die sogenannte Panoramafreiheit (Paragraf 59 UrhG): Sie erlaubt es, „Werke, die sich bleibend an öffentlichen Wegen, Straßen oder Plätzen befinden“ ohne Genehmigung zu fotografieren oder aufzunehmen und die Aufnahmen zu veröffentlichen und zu verwerten. Voraussetzung ist, dass man die betreffenden Gebäude von öffentlichen Straßen oder Plätzen aus sieht. Die Panoramafreiheit gilt auch für Kunstwerke im öffentlichen Raum, wenn sie dort dauerhaft stehen.

Deshalb ist es beispielsweise erlaubt, die Reichstagskuppel des Architekten Sir Norman Foster zu fotografieren und die Aufnahmen auch zu veröffentlichen. Eigentlich stehen Foster als Architekt und Urheber der Kuppel alle Bildrechte an seinem Bauwerk zu. Die Panoramafreiheit schränkt dieses Urheberrecht aber ein, weil das Motiv dauerhaft von öffentlichen Wegen aus einsehbar und zugänglich ist.

Foto: Aloriel, CC BY-SA

Bleibend und nicht vorrübergehend

Die Panoramafreiheit wird deshalb auch „Straßenbildfreiheit“ genannt. Gäbe es die Vorschrift nicht, müsste bei jedem Foto von Städten, Häusern oder Plätzen die Einwilligung jedes Urhebers oder jeder Rechteinhaberin eingeholt werden. Das ist praktisch unmöglich umzusetzen. Bereits beim Entwurf des Gesetzes 1962 hatten die Gesetzgebenden darauf hingewiesen, dass ein Urheber mit der Errichtung des eigenen Werkes an einem öffentlichen Ort auch zustimme, dass das Werk in bestimmtem Umfang der Allgemeinheit gewidmet und von ihr genutzt werde.

Von der Panoramafreiheit erfasst werden allerdings nur Dinge, die sich bleibend an einem öffentlichen Ort befinden. Steht ein Kunstwerk nur für kurze Zeit an einem öffentlichen Ort und ist dies auch klar erkennbar, können sich Fotografierende nicht auf die Panoramafreiheit berufen. Fotos des verhüllten Reichstags des Künstlerpaares Christo und Jeanne Claude durften daher nicht ohne Genehmigung der beiden gewerblich genutzt werden.

Von innen sieht es anders aus

Die Panoramafreiheit gilt aber nur in gesetzlich eng abgesteckten Grenzen. Hauptmerkmal ist, dass ein Gebäude öffentlich frei einsehbar sein muss. Umgekehrt bedeutet dies: Fotografien, die von privatem Grund aus gemacht werden, sind nicht von ihr gedeckt und können gegen Urheberrechte verstoßen. Als Faustregel gilt: Fotografiert werden darf nur das, was von der Straße aus zu sehen ist.

Für Innenräume von Gebäuden benötigt man also stets eine Genehmigung, wenn man die Fotos anschließend veröffentlichen möchte. Das gilt auch für öffentliche Gebäude oder Bahnhöfe: Auch hier darf man sie zwar von außen ohne Erlaubnis ablichten, für Aufnahmen innerhalb der Gebäude bedarf es aber einer Genehmigung.

Nicht frei einsehbar sind auch solche Gebäude, die etwa durch eine Hecke oder Mauer vor Blicken geschützt sind. Wer über solche Sichtschutze hinweg fotografiert, kann ebenfalls eine Urheberrechtsverletzung begehen – und noch mehr: Auch eine Verletzung der Persönlichkeitsrechte beziehungsweise der Privatsphäre der Bewohner*innen droht.

Solange sich Fotografierende also auf öffentlichem Grund und nicht auf einem Privatgrundstück befinden und einen normalen Kamerastandpunkt verwenden, der nicht per Leiter oder mittels anderer Hilfsmittel erreicht wurde, verletzen Außenaufnahmen von Gebäude keine Urheberrechte.

Gemeinfreiheit für Bauwerke

Außerdem gilt auch bei Gebäuden: 70 Jahre nach dem Tod des Architekten oder anderer Urheberinnen erlischt das Urheberrecht und das Bauwerk geht in die Gemeinfreiheit über.

Wenn keine Urheberrechte (mehr) an einem Werk bestehen, müssen Nachnutzende auch keine Vorgaben beachten: Von besonders alten Bauwerken dürfen daher so viele Fotos gemacht werden, wie man will – auch von Innenräumen, wenn diese zugänglich sind. Allerdings kann hier das Hausrecht eines Eigentümers oder einer Eigentümerin einen Strich durch die Rechnung machen: Sie können Fotos in Innenräumen auch weiterhin untersagen.

iRights.info informiert und erklärt rund um das Thema „Urheberrecht und Kreativität in der digitalen Welt“.

Wir sind auch in den Sozialen Medien zu finden: Folgen Sie uns auf Twitter, Facebook oder Telegram!

Pagina's

Abonneren op Informatiebeheer  aggregator - Rechten